Biologia: Ściana komórkowa roślin

Celuloza

Z pektyn i hemiceluloz

Na odkładaniu substancji do wnętrza ściany komórkowej (między włókna celulozowe).

Na odkładaniu związków na powierzchni ściany komórkowej.

Inkrustacją ściany ligniną, co nadaje jej sztywność i nieprzepuszczalność dla wody.

Zwykle prowadzi do obumierania protoplastu.

Suberynizacja (korkowacenie) – polegająca na adkrustacji suberyny.

Na zewnętrznych ścianach komórek epidermy pędu (wytwarzanie warstwy kutyny).

Chroni roślinę przed nadmiernym parowaniem wody (transpiracją) i patogenami.

Inkrustacją ściany solami mineralnymi (np. krzemianami lub węglanem wapnia).

Zwiększa sztywność i odporność mechaniczną (np. u traw i skrzypów).

Jamki

Plazmodesmy

Tonoplast

Na odstawawaniu protoplastu od ściany komórkowej w wyniku utraty wody w roztworze hipertonicznym.

Jest to stan jędrności komórki wywołany ciśnieniem wywieranym przez napięty protoplast na ścianę komórkową.

Wzdłuż ścian komórkowych i przestrzeni międzykomórkowych.

Przez wnętrza komórek (protoplasty) połączone plazmodesmami.

Etioplasty

Amyloplast

Karotenoidy (karoteny i ksatofile).

Żółte, pomarańczowe i czerwone.

W tkankach nasion magazynujących tłuszcze.

Zawierają enzymy cyklu glioksylanowego, umożliwiające szybki rozkład kwasów tłuszczowych i ich zamianę w cukry.

Tubulina

Aktyna

Ziarna aleuronowe

Proteinoplasty

Wykazują zdolność do regularnych podziałów komórkowych.

Są zbudowane z komórek dojrzałych, które utraciły zdolność podziałową.

Są to komórki małe, izodiametryczne, o cienkich pierwotnych ścianach.

Mają duże jądra, gęstą cytoplazmę i nieznaczną wakuolizację.

Stożki wzrostu pędu i korzenia (merystemy wierzchołkowe), merystemy interkalarne (wstawowe), prokambium.

Umożliwiają szybki wzrost pędu na długość u podstawy międzywęźli, np. po zgryzieniu szczytów przez zwierzęta.

Z żywych komórek tkanek stałych w procesie odróżnicowania i powrotu do stanu embrionalnego.

Drewno wtórne (ksylem wtórny).

Łyko wtórne (floem wtórny).

Fellem (korek).

Fellodermę (miękisz).

Z fellogenu (miazgi korkotwórczej), fellemu (korka) i fellodermy (miękiszu wtórnego).

Jest to tkanka miękiszowa powstająca w miejscu zranienia rośliny.

Służy do zabliźnienia rany i regeneracji organów.

Czapeczka korzeniowa (calyptra).

Uczestniczą w grawipercepcji (reakcji grawitropicznej korzenia).

To strefa słabo dzielących się komórek o wydłużonym cyklu komórkowym.

Stanowi rezerwę dla komórek inicjalnych merystemu.

Tkanka okrywająca.

Tkanki miękiszowe kory pierwotnej.

Walec osiowy i tkanki przewodzące.

Okrywa pęd, ma kutykulę i aparaty szparkowe, pełni funkcję ochronną.

Okrywa młody korzeń, nie ma kutykuli ani aparatów szparkowych, wytwarza włośniki i pełni funkcję chłonną.

Umożliwiają kontrolę wymiany gazowej (CO2 i O2) oraz proces transpiracji.

Włośniki

Przetchlinki

Z perycyklu (okolnicy).

Są to żywe komórki o nierównomiernie zgrubiałych, niezdrewniałych ścianach celulozowo-pektynowych.

Wykazują elastyczność i zdolność do wzrostu.

W narożnikach (kątach) przylegających komórek.

Wzdłuż równoległych ścian komórek w postaci pasm/płatów.

W rosnących, młodych partiach pędów dwuliściennych oraz w ogonkach liściowych.

Są to komórki martwe (pozbawione protoplastu) o silnie zgrubiałych, wtórnych, zdrewniałych ścianach.

Zapewnia sztywność.

Włókna sklerenchymatyczne oraz sklereidy (komórki kamienne).

W miąższu owoców gruszy, w twardych łupinach orzechów i pestkach owoców.

Woda z rozpuszczonymi solami mineralnymi z korzeni w górę rośliny (do łodygi i liści).

To wydłużone komórki wrzecionowate z zamkniętymi ścianami poprzecznymi posiadającymi jamki lejkowate.

To ciągłe rury powstałe z połączonych członów, w których ściany poprzeczne uległy zanikowi.

Są komórkami martwymi.

Miękisz drzewny

Organiczne produkty fotosyntezy (asymilaty, głównie sacharoza).

Rurki sitowe, komórki towarzyszące (przyrurkowe), miękisz łykowy, włókna łykowe.

Są żywe, ale w stanie dojrzałym zazwyczaj zanika w nich jądro komórkowe.

Wnętrze wypełnia duża wakuola otoczona cienkim płaszczem cytoplazmy.

Komórka towarzysząca (przyrurkowa).

Odżywiają człony rurek sitowych i wspomagają aktywny załadunek oraz rozładunek asymilatów.

Są mniej wyspecjalizowane, wrzecionowate, mają mniejsze pola sitowe oraz brak im komórek towarzyszących.

Włókna łykowe

Zawiera pasmo kambium wiązkowego między ksylemem a floemem (co umożliwia przyrost wtórny).

Nie zawiera kambium między drewnem a łykiem.

Dla roślin jednoliściennych.

Przeprowadzanie procesu fotosyntezy ze względu na bogactwo chloroplastów.

Miękisz palisadowy i miękisz gąbczasty.

Cechuje się obecnością obszernych przestworów międzykomórkowych.

Umożliwia przewietrzanie roślin wodnych i bagiennych oraz utrzymywanie się organów na wodzie.

Występuje u sukulentów (roślin gruboszowatych).

Zbudowany jest z komórek zawierających ogromne wakuole wypełnione wodą ze śluzami.

Są to utwory wydzielnicze zewnętrzne wydzielające nektar; występują najczęściej w kwiatach.

Przywabianie zwierząt zapylających.

Są to struktury na brzegach liści wydzielające nadmiar wody i soli mineralnych w postaci kropli.

Proces gutacji.

Przez rozsuwanie się komórek.

W wyniku rozpadu komórek gruczołowych.

Z perycyklu (okolnicy).

Układ radialny (pasma ksylemu i floemu występują naprzemiennie na obwodzie walca osiowego).

Tworzy falisty pierścień z perycyklu i tkanki miękiszowej (od wewnętrznej strony floemu i zewnętrznej strony ksylemu).

To przestrzeń poza błonami komórkowymi (ściany komórkowe i przestwory międzykomórkowe) stanowiąca drogę transportu.

To ciągła przestrzeń żywych protoplastów połączonych ze sobą za pomocą plazmodesm.

To cała aktywna metabolicznie część komórki roślinnej bez ściany komórkowej (jądro, cytoplazma, błona komórkowa i organella).

Mineralizacja (inkrustacja krzemionką).

Tylakoidy (tylakoidy gran i tylakoidy stromy).

Są to kuliste krople lipidowe służące do syntezy błon tylakoidowych lub będące produktami ich rozpadu.

Uczestniczą w procesie fotorespiracji we współpracy z chloroplastami i mitochondriami.

Katalaza.

Na dokładaniu nowych warstw materiału na powierzchni ściany.

Na wbudowywaniu nowych elementów budulcowych między już istniejące (do wnętrza ściany).

Różnicuje się w rosnących organach, ma zgrubienia pierścieniowate/spiralne i wykazuje rozciągliwość.

Różnicuje się po zakończeniu wzrostu, ma szersze naczynia ze zgrubieniami siatkowatymi/jamkowatymi.

Powstaje pierwszy w rosnących strefach organu, ulega rozciąganiu oraz szybkiemu obumieraniu.

Różnicuje się później niż protofloem i funkcjonuje w pełni wyrośniętym organie.

Są to utwory wydzielnicze wewnętrzne wydzielające sok mleczny (lateks).

Kauczuk, alkaloidy, żywice i enzymy.

Dzięki totipotencji (zdolności do zregenerowania całej rośliny).

Na mikrorozmnażanie roślin, regenerację całych okazów oraz produkcję wtórnych metabolitów.

Pojedyncze lub małe grupy komórek merystematycznych w obrębie tkanek stałych, dające początek strukturom (np. aparatom szparkowym, włoskom).

To tkanka okrywająca pod ryzodermą, przejmująca funkcję ochronną po obumarciu i złuszczeniu ryzodermy.

Jej komórki ulegają korkowaceniu.

Endoderma (śródskórnia).

Są to zgrubienia ścian komórkowych nasycone suberyną i ligniną.

Zmuszają wodę do przechodzenia z apoplastu do symplastu, co kontroluje przepływ substancji do walca osiowego.