Phòng chống lây nhiễm virus

Là các bệnh gây ra do sự hiện diện của vi rút trong cơ thể, có thể lây nhiễm hầu hết các cơ quan từ não đến da.

Do vi rút làm tổn thương tế bào, phá hủy mô và kích hoạt phản ứng miễn dịch liên quan.

Đặc tính lây nhiễm là khả năng truyền từ người sang người; thời gian ủ bệnh tính từ lúc tiếp xúc mầm bệnh đến khi xuất hiện triệu chứng.

Máu, dịch tiết âm đạo, tinh dịch, sữa mẹ và dịch não tủy.

Nước bọt, nước mắt, nước tiểu, mồ hôi và đờm (dịch tiết đường hô hấp).

Lây qua không khí hoặc giọt bắn khi hít phải hạt vi rút; thường gặp ở bệnh cúm, RSV và COVID-19.

Tiếp xúc trực tiếp da - da hoặc gián tiếp qua các vật dụng tiềm ẩn vi rút như khăn tắm, hồ bơi, vòi hoa sen chung.

U mềm lây, HSV1 và thủy đậu.

Lây qua thức ăn, nước uống ô nhiễm hoặc không rửa tay sau khi đi vệ sinh; thường gặp ở tiêu chảy do Rotavirus và viêm gan A.

Lây khi tiếp xúc với dịch cơ thể hoặc máu nhiễm bệnh; thường gặp là viêm gan B, viêm gan C và HIV.

Truyền qua động vật chân đốt hoặc côn trùng trung gian; thường gặp là sốt xuất huyết (do muỗi) và viêm não Nhật Bản.

Là biện pháp chủ động tạo miễn dịch cho cộng đồng đơn giản và hiệu quả nhất, đặc biệt quan trọng với trẻ em.

Khi có $>80\%$ số người trong cộng đồng được tiêm chủng.

Đối tượng đang khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường và tuân thủ đúng chỉ định, lịch tiêm.

Tiêm ngay trong 48 giờ đầu sau sinh.

Khi trẻ đủ 12 tháng tuổi (trong vùng dịch có thể tiêm sớm từ 9 tháng tuổi) và phải tiêm đủ liều.

Vì hiện nay loài người mới chỉ có trên 20 loại vắc xin.

Là các biện pháp phòng ngừa cơ bản áp dụng cho mọi cơ sở khám chữa bệnh nhằm ngừa lây nhiễm từ mọi dịch cơ thể.

Rửa tay đúng các bước và thời điểm bằng xà phòng và nước hoặc dung dịch sát khuẩn tay nhanh chứa cồn.

Khẩu trang y tế dùng hàng ngày, còn khẩu trang N95 dùng phòng chống nhiễm khuẩn qua đường không khí.

Găng vô trùng (làm thủ thuật), găng sạch 1 lần (chăm sóc hàng ngày) và găng vệ sinh (dùng nhiều lần), nhưng đều không thay thế được rửa tay.

Khi thực hiện thủ thuật có nguy cơ phơi nhiễm hoặc bắn, phun máu và dịch tiết cơ thể.

Dùng bơm kim tiêm vô trùng 1 lần; đeo khẩu trang, che miệng/mũi khi ho và giữ khoảng cách an toàn.

Phân loại, xử lý an toàn vật sắc nhọn ngay sau khi dùng và tiệt trùng dụng cụ tái sử dụng đúng quy trình.

Không để lẫn với đồ vải sạch và phải ngâm dung dịch Javel 20 phút trước khi chuyển đi giặt.

Khử khuẩn bề mặt làm việc, tiêu hủy chất thải y tế và quản lý chặt chẽ bệnh phẩm.

Áp dụng cho bệnh nhân nghi ngờ hoặc xác định nhiễm mầm bệnh qua 4 con đường: tiếp xúc, giọt bắn, không khí và vector.

Bố trí phòng riêng hoặc ghép cùng tác nhân; thiết bị y tế dùng riêng 1 lần hoặc phải tiệt khuẩn nếu tái sử dụng.

Mang găng, áo choàng, bao giày sạch khi vào phòng; thay găng khi chạm phân/dịch dẫn lưu; tháo PPE và sát khuẩn tay ngay trước khi ra khỏi phòng.

Do các giọt phân tử hô hấp lớn ($>5\ \mu\text{m}$) phát sinh khi ho, hắt hơi, nói chuyện và chỉ di chuyển khoảng ngắn ($<1$ mét).

Giữa các giường phải cách nhau tối thiểu $>1$ mét, không yêu cầu xử lý không khí đặc biệt, bắt buộc đeo khẩu trang cho bệnh nhân khi di chuyển.

Do các giọt bốc hơi kích thước nhỏ ($<5\ \mu\text{m}$), lơ lửng lâu và phân tán đi xa theo dòng không khí.

Phải là phòng cách ly áp lực âm luôn đóng cửa, quạt hút khí ra đặt sát sàn nhà (không đặt trên cao).

Bất kỳ ai vào phòng đều phải đeo khẩu trang hô hấp đặc biệt (N95).

Xây nhà thông thoáng, xử lý rác/phân hợp vệ sinh, nuôi cá hoặc Mesocyclop diệt bọ gậy, phun hóa chất diệt muỗi và loại bỏ nước đọng.

Là miễn dịch thụ động cung cấp trực tiếp kháng thể đặc hiệu giúp tiêu diệt vi rút ngay lập tức, cứu sống bệnh nhân nguy kịch khi chờ vắc xin phát huy tác dụng.

Bảo vệ khẩn cấp trong 24 giờ đầu; chỉ tiêm 1 lần vào ngày đầu cùng vắc xin dại nhưng bắt buộc khác bơm kim tiêm và vị trí tiêm.

Tối đa đến ngày thứ 7 sau liều vắc xin đầu tiên; tuyệt đối cấm tiêm sau ngày thứ 7 vì sẽ ức chế sự tạo kháng thể chủ động của vắc xin.

Trẻ sơ sinh từ mẹ HBsAg dương tính, người nhận ghép gan và người phơi nhiễm tai nạn chưa có miễn dịch.

Dùng thuốc kháng vi rút ARV càng sớm càng tốt và bắt buộc không muộn hơn 72 giờ sau khi phơi nhiễm.