1Jakie tkanki zaliczamy do tkanek oporowych (podporowych)?
Tkankę chrzęstną oraz tkankę kostną.
2Jaka jest główna właściwość mechaniczna tkanki chrzęstnej?
Sztywność.
3Jaka jest główna właściwość mechaniczna tkanki kostnej?
Twardość.
4Z jakich dwóch głównych składników zbudowana jest tkanka chrzęstna?
Z chondrocytów (komórek chrzęstnych) oraz istoty międzykomórkowej.
5Gdzie w istocie międzykomórkowej leżą chondrocyty?
W jamkach istoty międzykomórkowej, pojedynczo lub po kilka komórek.
6Co to jest grupa izogeniczna w tkance chrzęstnej?
Grupa kilku chondrocytów leżących we wspólnej jamce istoty międzykomórkowej.
7Opisz cechy budowy chondrocytu.
Posiada 1 lub 2 pęcherzykowate jądra, dobrze wykształconą szorstką siateczkę śródplazmatyczną, aparat Golgiego, liczne mitochondria oraz mikrokosmki.
8Z jakich elementów składa się istota międzykomórkowa tkanki chrzęstnej?
Z włókien (kolagenowych i sprężystych) oraz istoty podstawowej (macierzy).
9Z jakich substancji chemicznych zbudowana jest głównie istota podstawowa chrząstki?
Z proteoglikanów i kwasu hialuronowego.
10Jakie funkcje pełni istota międzykomórkowa w chrząstce?
Pełni rolę mechaniczną oraz pośredniczy w wymianie substancji odżywczych między naczyniami ochrzęstnej a chondrocytami.
11Na jakie trzy typy dzielimy tkankę chrzęstną ze względu na rodzaj i ułożenie włókien oraz organizację macierzy?
Chrząstkę szklistą, sprężystą oraz włóknistą.
12Jaki typ włókien kolagenowych występuje w chrząstce szklistej?
Włókna kolagenowe typu II.
13Co to są terytoria chrzęstne w chrząstce szklistej?
Obszary zasadochłonnej macierzy skupione wokół komórek chrzęstnych (kule chondrocytowe).
14Co to jest torebka chrzęstna?
Substancja międzykomórkowa bezpośrednio otaczająca jamkę chrzęstną.
15Z jakich elementów zbudowany jest chondron?
Z chondrocytu lub grupy izogenicznej oraz otaczającej ich torebki chrzęstnej.
16Jaka jest funkcja chondronu w tkance chrzęstnej?
Jest to jednostka czynnościowa i metaboliczna chrząstki chroniąca chondrocyty przed uszkodzeniem podczas kompresyjnego obciążania.
17Gdzie w organizmie występuje chrząstka szklista?
W przymostkowych częściach żeber, powierzchniach stawowych oraz ścianach krtani, tchawicy i oskrzeli.
18Jaki element strukturalny nadaje elastyczność chrząstce sprężystej?
Obecność sieci zbudowanej z licznych włókien sprężystych.
19Czy chrząstka sprężysta ulega wapnieniu?
Nie, chrząstka sprężysta nie wapnieje.
20Gdzie w organizmie występuje chrząstka sprężysta?
W małżowinie usznej, przewodzie słuchowym zewnętrznym, trąbce słuchowej, nagłośni, małych chrząstkach krtani, ścianie małych oskrzeli i chrząstce nosa.
21Jaki typ włókien kolagenowych występuje w chrząstce włóknistej?
Pęczki włókien kolagenowych typu I.
22Jak ułożone są komórki chrzęstne w chrząstce włóknistej?
Komórki wraz z jamkami są wydłużone i leżą zgodnie z kierunkiem przebiegu pęczków włókien.
23Gdzie w organizmie występuje chrząstka włóknista?
W przyczepach ścięgien, dyskach międzykręgowych oraz spojeniu łonowym.
24Z czego wynika twardość tkanki kostnej?
Z obecności składników nieorganicznych (głównie soli mineralnych, takich jak fosforan wapnia) w jej substancji międzykomórkowej.
25Co to jest osteoid i jaki typ włókien zawiera?
Jest to organiczna część macierzy kostnej przed zmineralizowaniem, zawierająca włókna kolagenowe typu I.
26Jakie cztery typy komórek wyróżniamy w tkance kostnej?
Komórki osteogenne, osteoblasty, osteocyty oraz osteoklasty.
27Opisz pochodzenie i rolę komórek osteogennych.
Powstają z komórek mezenchymy, występują w okostnej, śródkostnej i kanałach Haversa; różnicują się w osteoblasty (a pod wpływem czynników mechanicznych lub zmian ciśnienia tlenu – w chondroblasty).
28Opisz główną funkcję osteoblastów.
Produkują składniki organiczne tkanki kostnej (osteoid) oraz uczestniczą w procesie ich mineralizacji.
29W jakie komórki przekształcają się osteoblasty po otoczeniu zmineralizowaną macierzą kostną?
W osteocyty.
30Gdzie zlokalizowane są osteocyty w dojrzałej tkance kostnej?
W jamkach kostnych leżących w obrębie blaszek kostnych.
31Jaka jest wielkość dojrzałych osteocytów?
Około 20–50 mikrometrów (µm).
32Gdzie przebiegają wypustki osteocytów i z czym się kontaktują?
Przebiegają w kanalikach kostnych przebijających blaszki i łączą się z wypustkami sąsiednich komórek za pomocą połączeń typu neksus.
33Opisz pochodzenie i główną funkcję osteoklastów.
Powstają z fuzji jednojądrzastych prekursorów wywodzących się z monocytów; odpowiadają za resorpcję (trawienie i rozpad) tkanki kostnej.
34Co to są zatoki erozyjne?
Zagłębienia w kości, w których leżą aktywne osteoklasty prowadzące resorpcję kości.
35Co to jest brzeżek koronkowy aktywnego osteoklasta?
Liczne, gęsto ułożone pofałdowania błony komórkowej osteoklasta zwrócone do powierzchni kości, zwiększające powierzchnię osteolityczną.
36Na jakie dwa główne rodzaje dzielimy tkankę kostną ze względu na ułożenie włókien kolagenowych?
Na tkankę kostną grubowłóknistą (splotowatą) oraz drobnowłóknistą (blaszkowatą).
37Opisz cechy i ułożenie włókien w tkance kostnej splotowatej (grubowłóknistej).
Włókna są różnej grubości, krzyżują się i przebiegają w różnych kierunkach; tkanka jest mechanicznie słaba.
38Gdzie występuje tkanka kostna splotowata u człowieka dojrzałego?
W szwach kostnych oraz w miejscach przyczepu ścięgien do kości.
39Opisz cechy ułożenia włókien w tkance kostnej blaszkowatej (drobnowłóknistej).
Cienkie włókna kolagenowe przebiegają w sposób uporządkowany w jednym kierunku, tworząc blaszki kostne; tkanka jest wytrzymała mechanicznie.
40Na jakie dwie odmiany dzieli się tkanka kostna drobnowłóknista (blaszkowata)?
Na tkankę kostną gąbczastą oraz zbitą.
41Gdzie w układzie szkieletowym występuje tkanka kostna gąbczasta?
Tworzy nasady i części przynasadowe kości długich, zrąb kości krótkich oraz śródkoście kości płaskich.
42Czym wypełnione są przestrzenie między beleczkami w tkance kostnej gąbczastej?
Czerwonym szpikiem kostnym.
43Gdzie w układzie szkieletowym występuje tkanka kostna zbita?
Tworzy trzony kości długich, zewnętrzną warstwę ich nasad oraz większość kości płaskich.
44Co to jest osteon (system Haversa)?
Podstawowa jednostka strukturalna tkanki kostnej zbitej, zbudowana z koncentrycznie ułożonych wokół kanału naczyniowego blaszek systemowych.
45Co przebiega przez środek osteonu w kanale Haversa?
Cienkie naczynia krwionośne i nerwy.
46Czym poprzecznie połączone są ze sobą podłużne kanały Haversa w kości zbitej?
Poprzecznie przebiegającymi kanałami Volkmanna.
47Opisz budowę i funkcje okostnej (periosteum).
Błona otaczająca kość (z wyjątkiem powierzchni stawowych); jest silnie unaczyniona, pełni funkcję troficzną, jest bogato unerwiona oraz bierze udział w osteogenezie i regeneracji kości.
48Wymień główne funkcje krwi w organizmie.
Transport gazów oddechowych (O₂, CO₂), prowadzenie procesów odpornościowych, krzepnięcie, odżywianie tkanek, wydalanie produktów metabolizmu i termoregulacja.
49Co to jest osocze (plasma)?
Płynna istota międzykomórkowa krwi, w której zawieszone są elementy morfotyczne, składająca się głównie z wody, białek oraz soli nieorganicznych.
50Czym różni się surowica (serum) od osocza?
Surowica to osocze pozbawione czynników krzepnięcia krwi (np. fibrynogenu).
51Opisz kształt erytrocytów i jego znaczenie czynnościowe.
Mają kształt dwuklęsłego krążka, co daje dużą powierzchnię wymiany gazowej przy małej objętości i pozwala na łatwe odkształcanie w wąskich naczyniach.
52Dlaczego dojrzałe erytrocyty nie mają jądra komórkowego ani organelli?
Jest to wynik ich wysokiej specjalizacji w zakresie transportu tlenu i dwutlenku węgla.
53Gdzie powstają nowe erytrocyty, a gdzie głównie zachodzi ich usuwanie z krwiobiegu?
Powstają w czerwonym szpiku kostnym, a ich eliminacja (fagocytoza) zachodzi głównie w śledzionie i wątrobie.
54Co to jest wzór leukocytalny?
Procentowy udział poszczególnych typów krwinek białych (leukocytów) we krwi obwodowej.
55Na jakie dwie główne grupy dzieli się leukocyty na podstawie obecności ziarnistości?
Na granulocyty oraz agranulocyty.
56Jaka jest zasadnicza różnica w ziarnistościach cytoplazmatycznych między granulocytami a agranulocytami?
Granulocyty zawierają liczne ziarna swoiste oprócz nieswoistych, natomiast agranulocyty zawierają wyłącznie ziarna nieswoiste (azurochłonne).
57Czym różnią się granulocyty od agranulocytów pod względem kształtu jądra komórkowego?
Jądra granulocytów są zazwyczaj podzielone na segmenty, natomiast jądra agranulocytów nie są zsegmentowane.
58Jakie trzy typy komórek zaliczamy do granulocytów?
Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile), kwasochłonne (eozynofile) oraz zasadochłonne (bazofile).
59Jakie typy komórek zaliczamy do agranulocytów?
Limfocyty oraz monocyty.
60Opisz budowę jądra komórkowego w granulocytach obojętnochłonnych (neutrofilach).
Jądro jest zsegmentowane (podzielone na 2 do 4 segmentów); u komórek dojrzałych segmentacja jest wyższa.
61Jaka jest główna funkcja granulocytów obojętnochłonnych (neutrofili) w układzie odpornościowym?
Stanowią pierwszą linię obrony przed zakażeniami bakteriami poprzez chemotaksję, fagocytozę oraz zabijanie drobnoustrojów (mechanizmy tlenowe i tlenoniezależne).
62Jakie rodzaje ziarnistości występują w neutrofilach?
Ziarna azurochłonne (pierwotne), ziarna swoiste (wtórne), ziarna żelatynazowe oraz pęcherzyki wydzielnicze.
63Co zawierają ziarna azurochłonne w neutrofilach?
Kwaśne hydrolazy lizosomowe, mieloperoksydazę (MPO), lizozym oraz defensyny.
64Opisz charakterystyczny wygląd jądra w granulocytach kwasochłonnych (eozynofilach).
Jądro jest dwupłatowe, tzw. „okularowate”.
65W jakich stanach chorobowych wzrasta liczba eozynofili i jaka jest ich rola?
Wzrasta w chorobach pasożytniczych oraz stanach alergicznych; uczestniczą w niszczeniu larw pasożytów oraz neutralizują histaminę.
66Opisz ziarnistości występujące w granulocytach zasadochłonnych (bazofilach).
Duże, zasadochłonne ziarna zawierające siarczan chondroityny, histaminę oraz inne mediatory zapalne, przysłaniające zazwyczaj jądro komórkowe.
67Jaka jest funkcja bazofili w organizmie?
Biorą udział w reakcjach alergicznych i zapalnych poprzez uwalnianie zawartości ziaren (degranulację) po związaniu antygenu przez receptory dla Fc IgE.
68Opisz budowę komórkową limfocytów.
Posiadają duże, kuliste i silnie barwiliwe jądro zajmujące niemal całą komórkę oraz wąski rąbek zasadochłonnej cytoplazmy.
69Jakie wyróżniamy dwie zasadnicze subpopulacje limfocytów?
Limfocyty T oraz limfocyty B.
70Za jaki typ odporności odpowiadają limfocyty T i gdzie dojrzewają?
Odpowiadają bezpośrednio za odporność typu komórkowego; dojrzewają w grasicy.
71Za jaki typ odporności odpowiadają limfocyty B i w co się przekształcają?
Odpowiadają za odporność typu humoralnego; po aktywacji przekształcają się w komórki plazmatyczne produkujące przeciwciała.
72Co to są limfocyty zerowe (komórki NK)?
Limfocyty niewykazujące cech limfocytów T ani B, zdolne do zabijania komórek zakażonych wirusami oraz komórek nowotworowych.
73Opisz wygląd monocytu (wielkość i jądro).
Są największymi elementami morfotycznymi krwi, posiadają duże jądro zazwyczaj kształtu nerkowatego oraz obfitą cytoplazmę.
74W jakie komórki przekształcają się monocyty po przejściu z krwi do tkanek?
W makrofagi tkankowe oraz komórki dendrytyczne.
75Z jakich komórek wywodzą się płytki krwi (trombocyty)?
Są otoczonymi błoną fragmentami cytoplazmy megakariocytów leżących w szpiku kostnym.
76Z jakich dwóch wyraźnych części składa się cytoplazma płytki krwi w mikroskopie?
Z centralnie położonego ziarnistego granulomeru oraz obwodowego, jaśniejszego hialomeru.
77Opisz główną funkcję płytek krwi.
Tworzenie prowizorycznego czopu w miejscu uszkodzenia naczynia, hamowanie krwawienia oraz inicjowanie procesu krzepnięcia krwi.