Hoofdstuk 4: Mens en milieu - Biodiversiteit

ca. 16 miljoen

verbruik van ruimte + natuurlijke hulpbronnen (eten, wonen, werken ...)

bronnen niet in voldoende hoeveelheden blijven leveren - afval dat voortkomt niet verwerken: onze levensstijl put het natuurlijk kapitaal uit

lagere

1,5 jaar

in maart hebben we wereldwijd alle hulpbronnen al opgebruikt

8 ha per pers. - 1 ha per pers.

1,8 ha per pers.

nieuwe plastic product is van lagere kwaliteit (downcycling)

plastic valt uiteen in microplastics die worden opgegeten door organismen en in de voedselketen belanden

CO2 uitstoot verminderen - minder consumeren - kwalitatief kopen - recycleren - lokaal winkelen

insectenhotel - voedselplek voor dieren - bloemenweides - geen verharding - groene daken / muren

jacht (beperken / aanmoedigen) - visvangst beperken - bouwvergunning - natuurparken (op pad blijven, hond aan de lijn)

genetisch - soorten - ecosysteem

DNA

als het menselijk ingrijpen stop, verdwijnt de aanwezige fauna en flora

halfnatuurlijk - kleine landschapselementen - cultuursystemen

soortensamenstelling en structuur hebben geen / weinig natuurwaarde

menselijke ingrepen - klimaat - concurrentie - natuurrampen - geografische isolatie

habitatswijziging

meestal op een eiland: organismen geraken er niet weg

uitstervingsrisico

ontwikkeld door WWF - 30% gedaald sinds 1970

wereld natuur fonds

habitatverlies, -degradatie, -fragmentatie, ziektes, invasieve soorten - kweek- en uitzetprogramma's

lag-fase - log-fase - stabiele fase

startfase - populatie moet nog wennen aan de omgeving + partners zoeken

snelle groeifase (kan exponentieel of gewoon snel zijn) - er moeten voldoende hulpbronnen aanwezig zijn

evenwicht tussen aangroei en afsterven

voedsel, habitat - fossiele brandstoffen

ziekteverwekkers, intra- en intercompetitie, im- en emigratie, voedselbronnen, habitat, geboorte / sterfte

seizoenen, natuurrampen

dichtere populatie = factoren hebben meer invloed

hebben hetzelfde effect op alle individuen - toevalsfactoren

natuurlijke hulpbronnen uitgeput - structuur van het gebied blijven aangetast

prooien

herstellen - dalen - verdwijnen

grote draagkracht, kan biodiversiteit ondersteunen

kleinere draagkracht, beperkte biodiversiteit - minder snel herstellen na verstoringen

draagkracht - door habitatswijziging - dynamisch evenwicht - door ziekteverwekkers

overexploïtatie: menselijke ingrepen, plagen

omvat de verandering van abiotische factoren in een habitat + het verdwijnen van een bepaald habitat

oversterfte: invasieve exoten -> doordat exoot zich snel voortplant en verspreidt, veel schade berokkent en een gebrek aan concurrentie met inheemse soorten ondervindt

beschadigingen aan plantensoorten - negatieve invloed op vogels met nesten op de grond - verharding

bodemdeeltjes dichter op elkaar waardoor de bodem harder wordt

wortels kunnen moeilijker in de grond dringen - reducenten kunnen geen organisch materiaal afbreken omdat er geen water en zuurstof aanwezig is in de bodem

zaden: kleverig - wortels: sterk - bladeren: bladrozet tegen de grond - plantenweefsel: flexibel

gunstige ondergrond

geen geschikte ondergrond - helemaal vanaf het begin

vertrekkend vanuit een gunstige ondergrond

kale grond - pioniers - kruidachtigen - struiken - bomen - climaxstadium

menselijke ingrepen - natuurlijke oorzaken

versnippering - landbouw - vervuiling - ontbossing - grasmaaien - oorlog

(bos)branden - plagen - periodes van droogte - grazers - natuurfenomenen

in het voorjaar - klein gebied

verjonging van het gebied - variatie in het landschap

plaats vrijmaken voor bloemen, kruiden ... - biodiversiteit doen stijgen

selectief eten: niet alle planten verdwijnen = hogere biodiversiteit

verbossing tegengaan - ruimte creëren voor jonge bomen, grassen ...

pionierssoorten laten terugkomen

natuurlijke successie - climaxstadium bereiken