Anatomia i histologia: układ nerwowy i mięśniowy

Jest to skupisko wypustek neuronów (dendrytów i aksonów) otoczonych osłonką mielinową, których ciała znajdują się w istocie szarej.

Jest to skupisko ciał komórek nerwowych (perykarionów) wraz z towarzyszącą tkanką glejową.

Z fosfolipidów (pochodnych tłuszczów) wchodzących w skład błony komórkowej oligodendrocytów lub komórek Schwanna.

Jasnoróżowa barwa za życia wynika z obfitego unaczynienia (ukrwienia) tkanki.

Ciałka Nissla (tigroid) zlokalizowane w perykarionach neuronów.

Kurczliwość oraz pobudliwość (wrażliwość na bodźce).

kanały siateczki sarkopazmatycznej i kanaliki T, mitochondria

1. Tkanka mięśniowa gładka;
2. Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana -->

1. Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana szkieletowa;
2. Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana sercowa

Z mezodermy.

Jest to podstawowa jednostka strukturalna i kurczliwa miofibrylli, zawarta pomiędzy dwoma sąsiednimi liniami Z.

Sarkomer = Z + I/2 + A (H+M+H) + I/2 + Z.
Przeciętna długość wynosi około 2,4 µm.

Prążek I: zbudowany wyłącznie z miofilamentów cienkich;
Prążek A: zbudowany z miofilamentów grubych oraz zachodzących na nie miofilamentów cienkich.

Smuga H zawiera wyłącznie odcinki miofilamentów grubych nie zachodzące na miofilamenty cienkie, a w jej środku przebiega linia M.

Skracają się prążki I oraz smuga H, natomiast szerokość prążka A pozostaje bez zmian.

Średnica wynosi 6 nm.
Zbudowane są z aktyny F oraz białek towarzyszących: tropomiozyny i troponiny.

Średnica wynosi 12 nm.
Zbudowane są z agregatu cząsteczek mechanoenzymu – miozyny II.

1. Troponina C – przyłącza jony Ca²⁺;
2. Troponina T – wiąże się z tropomiozyną;
3. Troponina I – hamuje interakcję aktyny z miozyną

Miozyna II jest dimerem składającym się z 2 łańcuchów ciężkich (tworzących ogonek) oraz 4 łańcuchów lekkich (tworzących główki/fragmenty S1).

Jest walcowatym syncytium (zespółnią) – wielojądrzastą komórką powstałą z połączenia wielu mioblastów, z jądrami zepchniętymi pod sarkolemmę na obwód.

włókno mięśniowe (syncynium, zespólnia) - twór powstały przez zespolenie wielu komórek macierzystych ( mioblastów)

Kardiomiocyt jest komórką widlasto rozgałęzioną z 1 lub 2 jądrami położonymi centralnie oraz obecnością wstawek, podczas gdy włókno szkieletowe to nierozgałęzione wielojądrzaste syncytium z jądrami obwodowymi.

Mają wrzecionowaty kształt, jedno pałeczkowate jądro umieszczone w najgrubszej części komórki (centralnie) oraz brak poprzecznego prążkowania.

Komórki satelitarne.

1. Miocyty kurczliwe (zawierają więcej włókienek kurczliwych);
2. Miocyty aktywne metabolicznie (zawierają więcej organelli i syntetyzują macierz oraz prekursory włókien kolagenowych i sprężystych)

Z tkanki łącznej zbitej (włóknistej), bogatej we włókna kolagenowe.

Otacza poszczególne pęczki włókien mięśniowych; jest zbudowana z tkanki łącznej wiotkiej.

Jest to delikatna siateczka łącznotkankowa oplatająca pojedyncze włókna mięśniowe, w której dominują włókna srebrochłonne (kratkowe) i przebiegają naczynia włosowate.

1. Obwódka zwierająca;
2. Desmosomy;
3. Połączenia komunikujące typu neksus (gap junction)

Odpowiednikami kanalików T są jamki sarkolemmy (kaweole);
Odpowiednikami linii Z są taśmy gęste (podbłonowe) oraz ciałka gęste (wewnątrzkomórkowe).

Skurcz jest zależny od woli, silny, szybki, nieciągły i łatwo ulegający zmęczeniu.

Skurcz jest niezależny od woli,
słaby,
powolny,
długotrwały
bardzo odporny na zmęczenie.

Skurcz jest niezależny od woli,
silny,
szybki,
rytmiczny/ciągły
odporny na zmęczenie.

Mięśnie ucha środkowego,
mięsień kulszowo-jamisty,
mięsień opuszkowo-jamisty
oraz niektóre komórki mięśniowe mięśni oddechowych (np. przepony podczas snu).

Zdolność do hiperplazji (namnażania się komórek) oraz hipertrofii (znacznego zwiększania rozmiarów komórek).

Na powierzchni (jako kora mózgu i kora móżdżku) oraz głęboko w postaci skupisk zwanych jądrami (np. jądra wzgórza, jądra podstawy, jądra pnia mózgu).

Leży centralnie wewnątrz istoty białej i przypomina kształtem literę H, tworząc rogi przednie, tylne oraz boczne.

W części górnej półkul mózgu, powyżej ciała modzelowatego.

W ścianach przewodu pokarmowego, naczyń krwionośnych i limfatycznych, układu oddechowego, macicy, pęcherza moczowego oraz w skórze (np. mięśnie wyprostne włosów).

Jest to układ złożony z jednego kanalika T oraz dwóch przylegających do niego cystern brzeżnych siateczki sarkoplazmatycznej, zlokalizowany na granicy prążków A i I.

Jest to układ zlokalizowany na wysokości linii Z, złożony z jednego kanalika T przylegającego do pojedynczego zbiornika (cysterny) siateczki sarkoplazmatycznej.

Jest to wyspecjalizowana synapsa nerwowo-mięśniowa pomiędzy rozgałęzieniem aksonu neuronu ruchowego a włóknem mięśniowym.

Jest to zespół włókien mięśniowych unerwianych przez jedno zakończenie aksonalne pojedynczego neuronu ruchowego.

1. Nanerwie (epineurium);
2. Onerwie (perineurium);
3. Śródnerwie (endoneurium)

Perykarion.

Neuryt.

Tigroid.

Neurolemocyty.

Spoidło wielkie.

W mózgowiu: istota szara znajduje się na zewnątrz (kora), a istota biała wewnątrz;
W rdzeniu kręgowym: układ jest odwrotny – istota biała leży na zewnątrz, otaczając centralnie położoną istotę szarą.

Oligodendrocyty występują w OUN i jedna komórka tworzy osłonkę mielinową dla fragmentów wielu aksonów;
Komórki Schwanna występują w OBN i jedna komórka otacza tylko jeden segment pojedynczego aksonu.

Gładka: najlepsze zdolności regeneracyjne (możliwość namnażania i wzrostu);
Szkieletowa: bardzo ograniczone (dzięki komórkom satelitarnym, częściej zastępowana blizną łącznotkankową);
Sercowa: brak zdolności regeneracyjnych.

We włóknach mielinowych przewodzenie jest skokowe (między przewężeniami Ranviera) i znacznie szybsze, natomiast we włóknach bezmielinowych impuls przemieszcza się w sposób ciągły i wolniejszy.

Synapsa chemiczna: szczelina synaptyczna, uwalnianie neuroprzekaźnika z pęcherzyków, wolniejsza, opóźnienie synaptyczne;
Synapsa elektryczna: kanały białkowe typu neksus łączące bezpośrednio cytoplazmy komórek, przewodzenie natychmiastowe i dwukierunkowe.

Depolaryzacja błony komórkowej (sarkolemmy) docierająca do wnętrza włókna przez system kanalików T.

Zmiana konformacji troponiny przesuwa tropomiozynę w głąb rowka filamentu aktynowego, odsłaniając miejsca aktywne dla główek miozyny.

Kalmodulina (tworząca kompleks wapń-kalmodulina).

Ufosforylowanie łańcucha lekkiego miozyny, co umożliwia rozwinęcie główki miozyny i jej wiązanie z aktyną F.

1. Megakarioblast (2–4n);
2. Promegakariocyt (4–16n);
3. Megakariocyt ziarnisty (8–32n);
4. Megakariocyt dojrzały (16–64n);
5. Płytka krwi (trombocyt)

1. Komórki nerwowe (neurony/neurocyty);
2. Komórki glejowe (neuroglej)

1. Ciało komórki nerwowej (perykarion);
2. Dendryty;
3. Akson (neuryt)

Posiadają liczne dendryty oraz jeden akson odchodzący od perykarionu.

Od ich ciała odchodzi jedna wypustka, która niedaleko perykarionu dzieli się na gałąź dośrodkową i obwodową. Występują m.in. w zwojach czuciowych (rdzeniowych).

1. Ziarnistości Nissla (tigroid);
2. Neurofibryle (neurotubule i neurofilamenty)

W mekszonie (podstawie aksonu) oraz w samym aksonie.

Służą jako „ścieżki” do mikrotubularnego transportu aksonalnego substancji i organelli.

1. Ependymocyty;
2. Astrocyty;
3. Oligodendrocyty;
4. Komórki mezogleju (mikroglej)

Astrocyty protoplazmatyczne – występują głównie w istocie szarej;
Astrocyty włókniste – występują głównie w istocie białej.

Pełnią rolę osiadłych makrofagów OUN – odpowiadają za odpowiedź odpornościową i fagocytozę uszkodzonych tkanek.

Wyściełają komory mózgu oraz kanał centralny rdzenia kręgowego i biorą udział w wytwarzaniu płynu mózgowo-rdzeniowego.

Komórki satelitarne (amficyty).

1. Aksono-dendrytyczne;
2. Aksono-somatyczne;
3. Aksono-aksonalne;
4. Nerwowo-mięśniowe

Stwardnienie rozsiane (SM), zespół Guillaina-Barrégo, choroba Alzheimera, mózgowe porażenie dziecięce, schizofrenia, depresja.