Thuốc kháng virus HIV

Chứa glycoprotein gp120 và gp41.

Vỏ capsid.

Gồm hai phân tử ARN đơn.

Enzym sao chép ngược (Reverse transcriptase), Integrase và Protease.

Gắn vào receptor CD4 rồi hòa màng để xâm nhập.

ARN đơn của virus được sao chép ngược thành ADN chuỗi đôi nhờ enzym Reverse transcriptase.

Enzym Integrase.

Phiên mã và dịch mã tạo mARN cùng các chuỗi polypeptid tiền chất của virus.

Các thành phần cấu trúc tổ hợp lại thành hạt virus non.

Được enzym Protease phân cắt thành hạt virus trưởng thành.

Giai đoạn virus bám và xâm nhập vào tế bào vật chủ.

Ngăn cản quá trình tổng hợp ADN từ ARN của virus.

Ngăn cản ADN virus gắn vào bộ gen tế bào vật chủ, ví dụ như Dolutegravir và Raltegravir.

Tác động ở giai đoạn cuối, ngăn cản sự trưởng thành của hạt virus.

Ức chế tối đa sự nhân bản của HIV, phục hồi miễn dịch giảm nhiễm trùng cơ hội và giảm lây truyền HIV.

Phối hợp ít nhất 3 thuốc ARV để tăng hiệu lực và tránh kháng thuốc.

Điều trị càng sớm càng tốt ngay khi chẩn đoán và duy trì liên tục, suốt đời.

Zidovudin, Lamivudin, Abacavir, Tenofovir, Entecavir và Emtricitabin (ngoài ra còn có zalcitabin, stavudin, didanosin).

Quá trình triphosphoryl hóa ở vị trí 5'-hydroxyl để chuyển thành dạng phosphat có hoạt tính.

Do cạnh tranh với nucleosid triphosphat thật nhưng thiếu nhóm 3'-hydroxyl trên vòng ribose, làm ADN provirus bị ngắt đoạn.

Ức chế được cả HIV-1 và HIV-2.

Là chất tổng hợp tương tự Guanosine, được phosphoryl hóa 3 lần thành dạng triphosphate có hoạt tính.

Gắn cạnh tranh ở enzym RT, gây ức chế mồi và ức chế tổng hợp chuỗi DNA+ mới.

Hai thuốc chính là Nevirapin và Efavirenz (các thuốc khác gồm etravirin, rilpivirin, delavirdine, doravirin).

Gắn trực tiếp kề cận trung tâm xúc tác gây biến đổi cấu hình enzym (ức chế không cạnh tranh) mà không cần phosphoryl hóa.

Chỉ ức chế HIV-1.

NRTIs ức chế enzym ADN polymerase $\gamma$ gây độc tính ty thể hệ thống, còn NNRTIs không tác động lên enzym này.

Ức chế tạo máu dẫn đến thiếu máu và giảm bạch cầu hạt.

Làm giảm ATP gây bệnh cơ, đau mỏi cơ và tăng CK.

Giảm $\beta$-oxy hóa acid béo gây gan nhiễm mỡ, tăng lactat máu và nhiễm toan lactic.

Gây tê bì, dị cảm, yếu chi và rối loạn chuyển hóa lipid dẫn đến teo mỡ ngoại biên.

Gây thiếu máu, giảm bạch cầu hạt (thường ở 4-6 tuần đầu), nhiễm toan lactic và rối loạn phân bố mỡ.

Gây độc tính trên thận, ảnh hưởng sự phát triển của xương, nhiễm toan lactic và gan to nhiễm mỡ.

Xảy ra trong 6 tuần đầu điều trị và liên quan chặt chẽ với gen HLA-B*5701.

Gây phát ban ngoài da (trong 2-8 tuần điều trị) và nhiễm độc gan.

Nhiễm độc nặng dai dẳng hệ thần kinh trung ương, vú to ở nam, phát ban, ngộ độc gan và dị dạng thai nhi.

Mã hóa cho các chuỗi polyprotein tiền chất của virus.

Phân cắt chuỗi Gag/Gag-Pol polypeptid để tạo thành các protein cấu trúc và enzym chức năng.

Ức chế đặc hiệu protease làm cản trở phân cắt polyprotein, tạo các mảnh virus rối loạn cấu trúc và ức chế sự trưởng thành của HIV.

Ức chế sự nhân lên của HIV ở mọi tế bào đã nhiễm và ở bất kỳ giai đoạn nào, trong khi NRTIs chỉ tác dụng trước khi tạo ADN.

Ritonavir, Lopinavir và Darunavir (các thuốc khác gồm saquinavir, fosamprenavir, indinavir, nelfinavir, tipranavir).

Vì Ritonavir ức chế mạnh enzym CYP3A4, làm giảm chuyển hóa và tăng nồng độ các PIs phối hợp trong huyết tương.

Gây rối loạn tiêu hóa, viêm gan/vàng da và rối loạn chuyển hóa (chuyển hóa lipid, dung nạp glucose).

Thuộc họ Hepadnaviridae, bộ gen là ADN nhưng nhân lên qua giai đoạn trung gian ARN ($\text{ADN} \to \text{ARN} \to \text{ADN}$) nhờ enzym sao chép ngược.

Gồm HBsAg, HBcAg, HBeAg, nhưng chỉ dùng HBsAg trong phương pháp ELISA.

HBsAg (ít quan trọng nhất) $>$ HBeAg $>$ Anti-HBcAg $>$ Anti-HBeAg $=$ Anti-HBsAg.

Gồm Entecavir và Tenofovir, giúp ức chế enzym ADN polymerase/sao chép ngược để ngăn tổng hợp chuỗi ADN của HBV.

Trị viêm gan B cấp diễn biến nặng, viêm gan B mạn tính (uống nhiều năm hoặc suốt đời) và đồng nhiễm HBV/HIV (phác đồ ARV có Tenofovir suốt đời).

Gắn vào receptor đặc hiệu trên tế bào vật chủ, điều khiển tổng hợp hơn 20 loại protein kháng virus.

Nhờ gắn Polyethylenglycol nên có thời gian bán thải dài, chỉ cần tiêm dưới da 1 lần/tuần (thay vì 1 lần/ngày hoặc 3 lần/tuần như IFN-$\alpha$).

Kéo dài 48 tuần.

Thuộc họ Flaviviridae, cấu trúc di truyền là ARN sợi đơn, xoắn.

Ức chế trực tiếp các protein phi cấu trúc (NS3/4A protease, NS5A, NS5B polymerase) cần thiết cho sự nhân lên của HCV.

Phối hợp Sofosbuvir/Velpatasvir, Sofosbuvir/Daclatasvir, Glecaprevir/Pibrentasvir; thuốc ức chế NS3/4A điển hình là Boceprevir và Telaprevir (đuôi -previr).

Dùng Ribavirin, PI (boceprevir, telaprevir), IFN hoặc Peg-IFN-$\alpha$ trong dưới 6 tháng với HCV cấp và tùy thuộc type/đáp ứng virus với HCV mạn.

Là chất tương tự purin, có khả năng ức chế tổng hợp protein của virus.

Chia làm 3 type A, B và C.

Có từ H1-H18, đóng vai trò dẫn virus tới tế bào vật chủ.

Có từ N1-N11, giúp cắt liên kết sialic acid để giải phóng virus.

Giúp hạt virus mất màng vỏ bọc (uncoating) để giải phóng acid nucleic vào tế bào vật chủ.

Gồm Oseltamivir, Zanamivir, Peramivir, giúp ức chế chọn lọc neuraminidase để ngăn virus cúm mới thoát ra khỏi tế bào vật chủ.

Dự phòng và điều trị cả virus cúm A và cúm B.

Gồm Rimantadin và Amantadin (Rimantadin mạnh hơn), ngăn virus mất vỏ bọc giải phóng acid nucleic, chỉ tác dụng trên cúm A (không tác dụng trên cúm B).

Ức chế chọn lọc endonuclease làm ngăn tổng hợp mARN của virus, dùng đường uống liều duy nhất trị cúm không biến chứng.