Middelnederlandse literatuur

genredriehoek van Petersen

geen eengemaakt gebied: kleinere feodale gebieden

geen homogene taal: verzameling van dialecten (van verschillende gebieden)

fonetisch - c,q en x vaak terug te zien in oorspronkelijk Nederlandse woorden - lange klinkers worden verlengt met e, i en y

vanaf de middeleeuwen is een grote productie van bronnen begonnen - 1e periode waarin geen kerkelijke bronnen meer worden gemaakt

onze literatuur

mensen samenbrengen + samenhouden - manier om traditie door te geven (bewaren wat waardevol is) - verhalen zijn leerzaam

ze weerspiegelen de waarheid en goedheid

tijdverdrijf / entertainment - op een gegeven moment in de mode - spiegel van het hoofse / ridderlijke leven voorhouden

laten zien dat je een goede gastheer bent + mee bent met de samenleving

altijd didactisch

doel om iets aan te leren / opvoeden

meerderheid van de mensen kon niet lezen of schrijven

weinig ondersteunend materiaal voor verteller (vertrouwen op geheugen) + luisteraar (geen beelden)

geheugen

verhalen = voorspelbaar

topoi, tekststructuren en symboliek

geven structuur aan verhalen

zonde, vernietigend geweld

hoop

angst, geassocieerd met de dood

vaak ontleend aan de Bijbel

Heilige Drievuldigheid

compleetheid

motorisch moment

aandacht luisteraar trekken - reden waarom het verhaal geschreven is - gebedje gedaan - reclame maken voor het verhaal - bronvermelding - auteur benadrukt hoe zwaar het was om het verhaal te schrijven

origineel of vertaald

respect + manieren tegenover de medemens - beleefdheid

geeft blijkt van een grote beschaving - geliefd tijdverdrijf - helden laten zien hoe het hoort volgens de hoofse regels

hoe gedragen de ridders zich in het algemeen tegenover elkaar

hoe je met elkaar omgaat

koning Arthur was waarschijnlijk eerder een soldaat dan een koning

weinig betrouwbare bronnen: weinig contemporaine bronnen (= uit de tijd waarin hij leefde) + later verhaalfiguur geworden

Karel als koning en keizer - complot tegen Karel - godsgericht oordeel - positie van de vrouw = ondergeschikt

engel die Karel een boodschap geeft - magische elementen - zus van Karel als vrouw van Eggeric voor vriendschap

moed, dapperheid, trouw - verhouding leenheer (KdG) en leenmannen - voorhoofse roman - epische concentratie

hoofse beschavingsidealen ontbreken nog

vermenging van feit en fictie

hoofse roman - hoofse liefde - cirkelstructuur (queeste) - graalromans - moed, dapperheid, trouw + hulpvaardig-, rechtvaardig- en hoffelijkheid

specifiek type hoofse romans waarin de zoektocht naar de Heilige Graal centraal staat

slechte afloop

kerk verbiedt het toneel eerst, maar gebruikt het daarna zelf om het geloof te verspreiden

iemand leren zich volgens de geldende waarden en normen te gedragen