Tkanka łączna - Histologia

Składa się z gwiazdowatych komórek łączących się wypustkami oraz z obfitej, silnie uwodnionej, bezstrukturalnej substancji międzykomórkowej pozbawionej włókien.

Występuje głównie w okresie rozwoju zarodkowego w przestrzeniach między tworzącymi się narządami; u dorosłych nieliczne niezróżnicowane komórki mezenchymatyczne zachowują się w niektórych okolicach.

Służy jako macierzysta tkanka wyjściowa mająca potencjał do przekształcania się w fibroblasty, komórki tłuszczowe, chondroblasty, osteoblasty oraz komórki mięśniowe gładkie i śródbłonkowe.

W tkance łącznej galaretowatej macierz jest bardziej zżelifikowana i pojawiają się w niej fibryle kolagenowe, których brak w mezenchymie.

Występuje w sznurze pępowinowym (jako tzw. galareta Wartona), a w dojrzałym organizmie wchodzi w skład miazgi zęba.

Zapewnia elastyczność i sprężystość chroniącą naczynia krwionośne pępowiny przed uciskiem i zagięciami.

Wyróżnia się tkankę łączną wiotką, tkankę łączną włóknistą (zbitą), tkankę łączną siateczkowatą oraz tkankę tłuszczową.

Charakteryzuje się obfitą, silnie uwodnioną istotą międzykomórkową, w której luźno leżą pęczki włókien kolagenowych i sieć włókien sprężystych oraz występują wszystkie typy komórek tkanki łącznej.

Wypełnia przestrzenie między elementami tworzącymi narządy i tkanki, buduje błony surowicze (otrzewna, opłucna) oraz towarzyszy rozgałęzieniom naczyń krwionośnych.

Pełni rolę łącznikową i wypełniającą, pośredniczy w wymianie substancji między krwią a komórkami oraz bierze udział w procesach obronnych i regeneracyjnych.

Dzieli się na tkankę łączną włóknistą o układzie nieregularnym oraz o układzie regularnym.

Jest uboga w komórki (głównie fibrocyty) i posiada niewiele istoty podstawowej, natomiast zdecydowanie dominują w niej gęsto upakowane pęczki włókien kolagenowych.

Występuje w warstwie siateczkowatej skóry właściwej, torebkach włóknistych narządów, twardówce gałki ocznej oraz w rozcięgnach i powięziach.

Zapewnia wysoką wytrzymałość mechaniczną na rozciąganie oraz chroni narządy przed odkształceniem i urazami.

Należy do wyspecjalizowanych odmian tkanki łącznej właściwej.

Składa się ze gwiaździstych komórek siateczki tworzących przestrzenną sieć oraz towarzyszących im delikatnych włókien siateczkowatych (retikulinowych z kolagenu typu III).

Występuje w zrębie narządów limfatycznych (węzły chłonne, śledziona, migdałki) oraz w szpiku kostnym.

Tworzy przestrzenny zrąb (stelaż) umożliwiający przemieszczanie się i dojrzewanie komórek układu odpornościowego oraz elementów morfotycznych krwi.

Dzieli się na tkankę tłuszczową żółtą (jednopęcherzykową) oraz tkankę tłuszczową brunatną (wielopęcherzykową).

Zawiera jedną dużą kroplę tłuszczu wypełniającą niemal całą komórkę, która zpycha spłaszczone jądro i wąski rąbek cytoplazmy na obwód.

Występuje w podskórnej warstwie tłuszczowej oraz wokół narządów wewnętrznych (np. nerek, serca).

Magazynuje energię w postaci trójglicerydów, stanowi izolację termiczną, amortyzuje narządy przed urazami oraz wydziela hormony (np. leptynę).

Zawiera liczne drobne kropelki tłuszczu, centralnie położone kuliste jądro oraz bardzo liczne mitochondria bogate w cytochromy i białko UCP-1 (termogeninę).

Występuje głównie u noworodków i niemowląt (w okolicy międzyłopatkowej, szyjnej, wzdłuż kręgosłupa i wokół nerek), a u dorosłych pozostaje w niewielkich ilościach.

Odpowiada za produkcję ciepła w procesie termogenezy bezdrgawkowej dzięki rozpraszaniu energii w mitochondriach.

Fibroblasty są aktywnymi komórkami o zasadochłonnej cytoplazmie, wyraźnym jądrze i licznych wypustkach, natomiast fibrocyty to komórki spoczynkowe o kwasochłonnej cytoplazmie i skondensowanym jądrze.

Wydzielają enzymy z grupy metaloproteaz (np. kolagenazę/stromelizynę), rozkładające kolagen typu I–IV.

Wywodzą się bezpośrednio z monocytów powstających w szpiku kostnym.

Mają owalny kształt, silnie zasadochłonną cytoplazmę oraz okrągłe jądro ze specyficznym ułożeniem heterochromatyny przypominającym tarczę zegara.

Synteza i wydzielanie przeciwciał (immunoglobulin) w ramach odpowiedzi odpornościowej typu humoralnego.

Przyłączenie swoistego antygenu (alergenu) do przeciwciał IgE zakotwiczonych na receptorach powierzchniowych mastocytu.

Histamina, heparyna, siarczan chondroityny oraz proteazy neutralne.

Kwas hialuronowy.

Fibronektyna.

Występuje w blaszkach podstawnych, gdzie pełni funkcję strukturalną i filtracyjną.

Mastocyty błon śluzowych są mniejsze, zawierają mniej histaminy, posiadają proteoglikan z siarczanem chondroityny zamiast heparyny oraz zawierają tylko tryptazę (bez chymy).

Chondron składa się z chondrocytu (lub grupy izogenicznej) wraz z otaczającą go torebką chrzęstną i substancją międzykomórkową terytorium chrzęstnego.

Kolagen typu II.

Kolagen typu I.

Odznacza się dużą elastycznością, ma żółtawe zabarwienie i w przeciwieństwie do chrząstki szklistej nie ulega fizjologicznemu wapnieniu.

Występuje w krążkach międzykręgowych, spojeniu łonowym oraz w miejscach przyczepów ścięgien do kości.

Powstają z osteoblastów otoczonych przez zmineralizowaną substancję międzykomórkową kości.

Leżą w kanalikach kostnych przebijających blaszki kostne.

Osteon (system Haversa) zbudowany z koncentrycznie ułożonych blaszek kostnych wokół kanału Haversa.

Kanały Haversa przebiegają podłużnie w centrum osteonu, natomiast kanały Volkmanna przebiegają poprzecznie i łączą ze sobą sąsiednie kanały Haversa.

Pełni funkcje odżywcze (troficzne) dla tkanki kostnej i szpiku oraz aktywnie uczestniczy w osteogenezie i regeneracji kości po złamaniach.

Około 120 dni.

Retikulocyty.

Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile), stanowiące 45–65% wszystkich leukocytów.

Ziarna azurochłonne (pierwotne/nieswoiste) oraz ziarna swoiste (wtórne).

Mieloperoksydazę (MPO).

Defenzyny.

Jądro jest dwupłatowe, o kształcie przypominającym okulary.

W zabijaniu wielokomórkowych pasożytów (np. larw robaków helmintów).

W chorobach pasożytniczych oraz w chorobach alergicznych (np. astmie).

Siarczan chondroityny.

W grasicy.

Odpowiadają za odporność typu humoralnego (poprzez produkcję przeciwciał).

Markery CD9, CD19, CD20 oraz CD24.

Komórki NK (ang. natural killers / limfocyty zerowe).

Jądro ma zazwyczaj kształt nerkowaty (z zagłębieniem po jednej stronie).

Przekształcają się w makrofagi tkankowe oraz komórki dendrytyczne.

Powstają jako odfragmentowane części cytoplazmy megakariocytów obecnych w szpiku kostnym.

Centralnie położony ziarnisty granulomer oraz obwodowo leżący, jaśniejszy hialomer.

ATP, ADP, serotonina, histamina, pirofosfataza oraz jony wapnia.

Fibrynogen, płytkowy czynnik wzrostu (PDGF), tromboplastyna, trombospondyna i plazminogen.

Szpik czerwony jest aktywny krwiotwórczo i bogaty w naczynia krwionośne, podczas gdy szpik żółty jest nieaktywny hemopoetycznie i składa się głównie z komórek tłuszczowych.

W mostku, kręgach, żebrach, obojczykach, kościach miednicy i czaszki oraz w nasadach kości długich.