Hoofdstuk 2 - Ontdekkingsreizen en mondialisering (15e - 18e eeuw)

middeleeuwen - vroegmoderne tijd - moderne tijd

vanaf 19e eeuw

19e eeuw = tijd van het nationalisme: er ontstaan verschillende nationaliteiten, ieder land is op zoek naar eigenheid door middel van geloof, taal, verleden (collectieve herinnering) -> men is op zoek naar een held

continuïteit: het kwam ook al voor in de middeleeuwen

nee, ook niet-Westerlingen gingen op ontdekkingsreizen - bv. Zheng he (China), Ibn Battutta (Marokko)

Dirk Frimout - Frank De Winne - Raphaël Liégeios

geen beeld van de persoon zelf - veel kleiner + we zijn niet meer zo nationalistisch ingesteld

er worden vanaf dan veel ontdekkingen gedaan, men doet aan kolonisatie

de ene ontdekkingsreis leidt tot de andere: er wordt meer ontdekt dus zijn er meer contacten, nieuwe culturen, producten ... = sneeuwbaleffect

maritiem (maritieme routes): scheepvaart wordt heel belangrijk

Midden-Amerika - West-Europa - West-Afrika

koloniale waren: goud, zilver, tabak, cacao, koffie ...

nijverheidsproducten = afdankertjes / overproductie uit Europa - wapens - alcohol

slaven

bevolkingsaantal daalt drastisch sinds de komst van de Europese ontdekkingsreizigers

ze hebben te weinig lokale werkkrachten / slaven die voor hen kunnen werken

Europeanen importeren slaven uit Afrika

demografische catastrofe was een oorzaak van de driehoekshandel; de driehoekshandel was een bedoeld gevolg / beoogd effect

grenslijn (die de paus getrokken heeft)

Verdrag van Tordesillas - Verdrag van Zaragoza

1494 - 1529

Brazilië is het enige land waar ze geen Spaans, maar Portugees spreken; er was nooit een Spaanse kolonie

gesloten zee - mare clausum: monopolie voor Spanje en Portugal

gesloten zee - monopolie van de Iberische staten gebroken door de Verenigde Provinciën

Spanje, Portugale

Engeland, Frankrijk en de Noordelijke Nederlanden

Groot-Brittanië

ieder land kijkt vanuit zijn eigen perspectief naar de wereld: ze leggen zichzelf centraal - ongeacht welke periode in de geschiedenis = standplaatsgebondenheid

standplaats / positie van waaruit je naar iets kijkt - menig / standpunt

imperialisme - val ORR 1453 - handelsbelangen (Portugese handelsposten) - ° kapitalisme

meer grondgebied = meer mensen die luisteren, meer politieke macht - verschillende vormen imperialisme: Spanje = kolonies, Portugal = handelsposten (bleven langs de kust)

inname van het ORR door de Turken/Ottomanen: handel met het Oosten in specerijen en luxeproducten verstoord - gevolg: minder handel in oorlogsgebied = minder (luxe) producten zoals kruiden - oplossing: nieuwe weg naar Indië zoeken

= reden om te koloniseren - handelsposten stichtten om handel te drijven met de plaatselijke bevolking

= zoveel mogelijk winst maken door aandelen te kopen van handelsondernemingen - ° monopolies: VOC, WIC - slaven: geen loonkost = meer winst

Verenigde Oost-Indische Compagnie

West-Indische Compagnie

mensen die hopen op een beter leven: vluchten voor schulden, armoede, veroordelingen - mensen die ze niet willen: criminelen (= straf)

religie: geloof verkondigen - wetenschappen: nieuwe kennis opdoen - nieuw mensbeeld: ° humanisme

Amerika

het aanbod van kruiden (zoals peper) was schaars; ze waren dus heel duur

val van het ORR: Turken komen en doen aan expansie -> oorlogsgebied: aanbod daalt dus prijzen stijgen

In 1497 bereikt Vasco Da Gama de westkust van Indië en daar vindt hij verschillende specerijen die hij meenam naar Europa dus stijgt het aanbod weer en daalt de prijs

politiek - economisch

val ORR = Turken 1453: expansie -> aanbod daalt, prijs stijgt - Vasco Da Gama 1497-98 -> aanbod stijgt, prijs daalt

filosofische beweging van kritische denkers en taalkundigen in de 15e en 16e eeuw die zich liet inspireren door bronnen uit de klassieke oudheid en geloofden in de kracht van het individu en de maakbare mens

mensbeeld vanaf de late middeleeuwen

bronnen uit de klassieke oudheid bestuderen (Ptolemaeus) - conclusie: wereld is rond + kennis van de hemellichalen om op de volle zee te kunnen navigeren

3 continenten: Europa - Afrika - Azië - aarde = platte schijf

4 continenten: + Amerika - aarde = bol

nieuw scheepstype: karveel (= kogge + galei) -> kan op volle zee - gemaakt door de Portugezen

de mens gelooft veel meer dat hij/zij zelf dingen kan oplossen; ze wachten niet meer op God -> nemen zelf initiatief

theocentrisme: God staat centraal

antropocentrisme: zelf oplossingen zoeken

geen economische motieven: ze hadden alles wat ze nodig hadden + waren niet zo kapitalistisch ingesteld - minder interesse in onbekende gebieden: tijd- en geldverspilling

Columbus dacht dat hij Indië had bereikt