Hoofdstuk 6: Micro-organismen - Bacteriën en archaea

je vindt ze overal terug

geen/wel chloroplasten - eencellig - prokaryoten - auto- / hetertroof - celwand - celmembraan - geen celkern

produceren methaan

leven in extreem zoute omstandigheden

leven in hete zwavelbronnen

organismen die in extreme omstandigheden kunnen overleven

omgeven door een celmembraan met daaromheen een celwand

stevig + biedt een goede bescherming tegen veranderende omgevingsfactoren

cellulose

chitine

extra bescherming - om ergens aan vast te hechten + niet altijd aanwezig

door pili of door flagel

vele korte uitsteeksels waarmee de bacterie zich voortbeweegt - pilus

1 lang uitsteeksel waarmee de bacterie zich voortbeweegt

1 of meerdere

erfelijk materiaal wordt verdubbeld

insnoering van het celmembraan

ontstaan van 2 (genetisch identieke) dochtercellen

ongeslachtelijke / aseksuele voortplanting

3

lag-fase - logaritmische fase - stationaire fase - afstervingsfase

het aantal verdubbelt zich elke generatietijd

er is een dynamisch evenwicht

teveel afvalstoffen

ongevoelig

pilus -> cytoplasmabrug

bacteriën kunnen resistent worden voor bacteriën + resistentie doorgeven aan andere bacteriën

cytoplasmabrug aanmaken

plasmide verdubbelen

overdracht DNA via cytoplasmabrug

ontvanger bevat nu ook resistentiegenen

2 lagen celmembraan met daartussen een schors / cortex

bacterie kan moeilijke tijden overbruggen in een soort van slaaptoestand

endospore kan terug uitgroeien tot een levende bacterie

bolvormig

staafvormig

spiraalvormig

kommavormig

kokken - dikokken - streptokokken - staphylokokken

bacillen - dibacillen - streptobacillen

spirillen - dispirillen

vibrionen

gezonde bacteriën voor de spijsvertering

kunnen geen endosporen aanmaken = makkelijker bestrijden

gekleurd met kristalviolet (paars)

ontkleurd met alcohol

nagekleurd met fuchsine (rood)

kristalviolet wordt niet weggewassen door alcohol: behouden dubbele kleuring

grampositieve

binnenmenbraan + zeer dikke laag peptidoglycaan / mucopeptide

verliezen kleur in alcoholbad: kleurt nadien rood door fuchine

gramnegatieve

binnenmembraan + zeer dunne laag peptidoglycaan / mucopeptide + aansluitend buitenmembraan

extra membraan buiten de celwand: kristalviolet kan hier niet aan hechten

zuurstofgehalte - vochtigheid - temperatuur - zuurtegraad - voedingsstoffen - UV-straling - giftige stoffen - antibiotica

de groeiconditiesof levensvoorwaarden gunstig zijn

bacteriën die in onze darmen (anaerobe omgeving) voorkomen

water

stoffen die water onttrekken uit voedingsmiddelen

20 - 40°C

35 - 40°C

5 - 20°C

vriestemperatuur

neutraal: pH 7

gaan dood / groei valt stil

voeden zich met organische bestanddelen

halen energie uit stikstofverbindingen

doen aan fotosynthese -> bezitten het pigment chlorofyl

meestal een dodelijke werking -> bacteriën = gevoelig voor UV-stralen

UV-lampen

gaan dood / stoppen met vermenigvuldigen

conserveermiddel

bacteriële

bacteriën kunnen resistent worden -> gebruik beperken

anaeroob

veel productiemethodes van voedingsmiddelen zijn hierop gebaseerd - gebruikt om de smaak van voedingsmiddelen te verbeteren

produceren melkzuur + koolhydraten

laat de pH dalen - zorgen voor een dikkere structuur

glucose -> melkzuur + KH

groei van schadelijke bacteriën - prokaryoten produceren giftige stoffen tijdens hun metabolisme

wel - geen

steriliseren - UHT-serilisatie - invriezen - bestraling - pekelen - bewaarstoffen

verhitting met vuur / stoom - ultraviolet licht - chemische middelen

bewaart de smaak beter

bacteriën vermenigvuldigen zich minder snel wanneer de omgevingsfactoren niet optimaal zijn

blijven maanden goed

gamma- en röntgenstraling - bederven de smaak

stoffen die de houdbaarheid van levensmiddelen vergroten door ze te beschermen tegen bedref door micro-organismen

spijsverteringsstelsel van grazers

CH4 = methaangas

1e schakel in de voedselketen

symbiotische

geen ziekteverwekkers

het gebruik van levende organismen, cellen of biologische processen om producten te maken of verbeteren

metabolisme aanpassen zodat bacteriën de gewenste stoffen produceren

geneeskunde - industrie - biologische waterzuivering

insulineproductie

aanmaak van duurzamen bouwmaterialen

plastic afval afbreken

algemeen immuunsysteem - specifiek immuunsysteem

huid: bestaat uit cellen = barrière - neusharen: stof tegenhouden - traanvocht: bevat bacterie tegenhoudende enzymen

fagocyt hecht zich aan

fagocyt sluit zich rond de lichaamsvreemde stof

fagocyt doodt de indringer

fagocyt verteert / breekt de indringer af

elke antistof is specifiek voor 1 antigeen

antigenen worden beter opgemerkt door de fagocyt en kunnen de antigenen gaan verteren

sneller antistofen aanmaken = niet ziek

vaccinatie - ontsmetten - antibiotica - serumtherapie

maakt het lichaam immuun - preventief midel (vooraf gegeven)

bacteriën doden

giftig voor bacteriën

niet immuun doordat het lichaam de stoffen niet zelf aanmaakt en dus niet onthoudt = tijdelijk

antigenen veranderen / evolueren: antistoffen moeten worden aangepast