ćwiczenia 3

Są to parzyste narządy naboczne (chemoreceptory) położone w przedniej części ciała, mające postać pęcherzykowatych lub kanałowatych zagłębień naskórka z narządami receptorowymi.

Jest to stan odwadniania i zahamowania metabolizmu, pozwalający przetrwać ekstremalnie niekorzystne warunki środowiskowe (suszę, temperaturę) przez wiele lat.

Są to jednogałęziowe parapodia (p) zaopatrzone w sztywne acikule oraz haczykowate szczecinki służące do przyczepiania się do ciała gospodarza (szkarłupni).

Są to przekształcone, łuskowate wąsy grzbietowe notopodiów, tworzące ochronny pancerz na grzbietowej stronie ciała.

Składa się z cienkiego oskórka, jednowarstwowego naskórka oraz ciągłej zewnętrznej warstwy mięśni okrężnych i wewnętrznej warstwy mięśni podłużnych.

Są to specjalistyczne komórki płomykowe posiadające tylko jedną długą witkę poruszającą się wewnątrz rurki kanalika wydalniczego.

A (Arenicola marinus) należy do rzędu Arenicolida (ryjący w mule z pękami skrzeli na tułowiu), a B (Spirographis spalanzanii) należy do rzędu Serpulida/Sabellida (rurówki z wieńcem czułków).

Są to grube, sztywne igły podporowe zbudowane ze skleroprotein i chityny, stanowiące punkt przyczepu mięśni poruszających parapodium.

Otrzewną ścienną (podścielającą wór powłokowy) oraz otrzewną trzewną (otaczającą przewód pokarmowy i narządy wewnętrzne).

Amoniak.

Z pierścienia (obrączki) okołogardzielowego, połączonych z nim zwojów (mózgowych, brzusznych, bocznych) oraz podłużnych pni nerwowych (z których najgrubszy jest pień brzuszny).

Bezsiodełkowe (Aclitellata — wieloszczety) oraz Siodełkowe (Clitellata — skąposzczety i pijawki).

W bocznych wałach hipodermalnych biegną podłużne kanały układu wydalniczego oraz skupione są jądra syncycjalnej hipodermy.

Pygidium (płat analny).

Samiec posiada zagięty tylny koniec ciała otwierający się kloaką ze spikulami, podczas gdy samica jest prostsza, większa i otwór płciowy ma pośrodku ciała.

Plemniki dojrzewają w pęcherzykach nasiennych (przekształconych uwypukleniach dissepimentów), a komórki jajowe w woreczkach jajowych.

Oznacza rozwój pasożyta zachodzący z udziałem tylko jednego żywiciela (brak zmiany żywicieli w cyklu rozwojowym).

1) Brak otrzewnej i brak mięśniówki jelita u Ascaris vs otrzewna i umięśnienie jelita u Lumbricus. 2) Mięśnie podłużne podzielone wałami u Ascaris vs mięśnie okrężne i podłużne u Lumbricus. 3) Pseudocel (niepodzielony) u Ascaris vs celoma podzielona krezkami i dissepimentami u Lumbricus.

Występują wyłącznie mięśnie podłużne, rozdzielone wałami hipodermalnymi na cztery pasma (dwa grzbietowo-boczne i dwa brzuszno-boczne).

Uchodzą do jelita tylnego.

Samce są karłowate (około 30-krotnie mniejsze od samic), mają znacznie uproszczoną budowę i są pozbawione przewodu pokarmowego.

Z gałęzi grzbietowej — notopodium oraz gałęzi brzusznej — neuropodium.

Płyn znajduje się pod wysokim ciśnieniem wywołanym stałym tonusem mięśni wora powłokowego oraz swoim stanem hipotonicznym w stosunku do płynów tkankowych.

Dzięki silnemu umięśnieniu i trójdzielnemu światłu działa jak pompa ssąca, tłocząca pokarm do jelita środkowego wbrew wysokiemu ciśnieniu płynu w pseudocelu.

Jest to narząd powstały z połączenia orzęsionego lejka pochodzenia celomoduktowego z ektodermalnym kanalikowym metanefrydium.

Układów krwionośnego i oddechowego całkowicie brak.

Zapłodnienie jest zewnętrzne — dochodzi do niego wewnątrz kokonu zsuwanego przez głowę dżdżownicy.

Są to zamykane mięśniami otworki wyrzucające płyn celomatyczny na powierzchnię skóry w celu jej zwilżania, ochrony przed wysychaniem lub odstraszania wrogów.

U wtórnojamowców pozornych trawienie jest głównie zewnątrzkomórkowe i częściowo wewnątrzkomórkowe, u pierścienic trawienie odbywa się wyłącznie zewnątrzkomórkowo w enzymatycznym świetle jelita.

Gromadzą zbędne produkty przemiany materii (tzw. nerki magazynujące) oraz syntezują i magazynują glikogen i tłuszcze.

Z części kurczliwej (wrzecionowatej, przylegającej do hipodermy, zawierającej włókienka kurczliwe) oraz części sarkoplazmatycznej (buławkowatej, sterczącej do pseudocelu, z jądrem i mitochondriami).

Pojedyncza lub parzysta komórka gruczołowa o charakterze renalnym (gruczoł renalny) położona po brzusznej stronie w przedniej części ciała.

Skąposzczety wodne wydalają amoniak, natomiast lądowe (np. dżdżownice) wydalają głównie mocznik.

W naczyniu grzbietowym krew płynie od tyłu do przodu ciała, a w naczyniu brzusznym od przodu do tyłu.

Brak parapodiów, czułków i głaszczków; obupłciowość (hermafrodytyzm); stałe gonady; obecność siodełka (klitellum) oraz rozwój prosty (brak larwy trochofory).

Orzęsione narządy nuchalne, pełniące funkcję chemoreceptorów (narządów węchu).

Płazińce wolno żyjące mają gęsto orzęsiony naskórek, nicienie są pozbawione nabłonków orzęsionych, a pierścienice mają rzęski ograniczone do narządów czuciowych, wylotów metanefrydiów lub pasm brzusznych.

Składa się z pary zwojów nadprzełykowych (mózgowych), obrączki okołoprzełykowej, zwoju podprzełykowego oraz brzusznego łańcucha nerwowego ze zwojami segmentalnymi.

Najczęściej hemoglobina rozpuszczona bezpośrednio w osoczu, a także chlorokruoryna lub hemoerytryna.

Bruzdkowanie jest całkowite, nierównomierne i ściśle zdeterminowane.

Cechuje się ostro zakończonym tylnym odcinkiem ciała oraz gardzielą z przewężeniem ograniczonym dwoma rozszerzeniami (środkowym i końcowym).

Są to podwójne warstwy otrzewnej zawieszające jelito w jamie ciała i dzielące każdy segment celomy na prawą i lewą komorę.

Układ jest zamknięty; składa się z podłużnego naczynia grzbietowego (tętniącego), naczynia brzusznego oraz łączących je naczyń okrężnych w każdym segmencie.

Jest to stała, ściśle zdeterminowana liczba komórek budujących organizm osobnika dojrzałego danego gatunku (np. około 500 komórek u nicieni).

Protonefromiksjum to narząd złożony z lejkowatego celomoduktu i ślepo zakończonych protonefrydiów z solenocytami, natomiast metanefrydium rozpoczyna się otwartym orzęsionym lejkiem do celomy.

Pochłaniają rozpuszczone w płynie produkty przemiany materii, zawierają hemoglobinę oraz enzymy wspomagające oddychanie beztlenowe.

U form prymitywnych występuje 6 płatów wargowych, u wyższych 3 wargi (jedna grzbietowa i dwie brzuszne), a u części pasożytów wargi zastąpione są wieńcami ząbków.

Są to gruczołowo-czuciowe narządy przyogonowe (chemoreceptory) zlokalizowane w tylnej części ciała, charakterystyczne dla nicieni z gromady Secernentea.

Plemniki nicieni są całkowicie pozbawione witki i poruszają się ruchem amebowatym.

Są to modyfikacje metanefrydiów, które zamiast uchodzić bezpośrednio na zewnątrz ciała, otwierają się do światła przewodu pokarmowego (gardzieli lub jelita).

W niestałych gonadach powstających czasowo z proliferującego nabłonka celomatycznego (celotelu) dissepimentów w segmentach epitokicznych.

Jelito środkowe nicieni składa się wyłącznie z jednowarstwowego nabłonka endodermalnego bez własnej warstwy mięśniowej, podczas gdy jelito pierścienic posiada własną otoczkę mięśniową i otrzewną trzewną.

Wyrostki komórek mięśniowych odchodzą do pni nerwowych, tworząc połączenia neuromięśniowe, a nie odgałęzienia komórek nerwowych do mięśni.

Centralny układ nerwowy pozostaje w stałym, bezpośrednim kontakcie z naskórkiem (cecha bardzo pierwotna).

Wszystkie leżą po stronie brzusznej: otwór wydalniczy z przodu, żeński płciowy mniej więcej pośrodku ciała, a odbytowy blisko tylnego końca.

Jest to cienki naskórek (często syncycjalny), który tworzy cztery podłużne zgrubienia (wały hipodermalne): grzbietowe, brzuszne i dwa boczne.

Jądra leżą w segmentach 10. i 11., natomiast jajniki leżą w segmencie 13.

Jest to ostry, wysuwalny twór oskórkowy służący drapieżnym lub pasożytniczym nicieniom do nakłuwania i przebijania tkanek ofiary lub żywiciela.

Z orzęsionego lejka (nefrostomu) położonego w komorze celomy, skręconego kanalika oplecionego naczyniami oraz rozszerzonego pęcherzyka końcowego otwierającego się nefrydioporem.

Trochofora.

Dissepimenta.

12 par rozgałęzionych, drzewkowatych skrzeli zlokalizowanych na środkowych segmentach tułowia.

Polega na zróżnicowaniu grup segmentów ciała pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej (np. podział na tułów i odwłok).

Są to bardzo duże, zaawansowane oczy pęcherzykowate wyposażone w oskórkową soczewkę, ciało szkliste i komórki barwnikowo-zmysłowe.

Jest to podłużne wpuklenie grzbietowej ściany jelita środkowego do jego światła, które znacznie zwiększa powierzchnię trawienia i wchłaniania pokarmu.

Oskórek jest cyklicznie zrzucany podczas czterech linień larwalnych.

Szczecinki kopulacyjne (spikule) wysuwane z kieszeni kloakalnej, ułatwiające przyczepienie się do samicy oraz rozszerzenie pochwy podczas wprowadzania nasienia.

Od zewnątrz: epikutikula, egzokutikula, mezokutikula (włókna kolagenowe okrężne) oraz endokutikula (włókna nieregularne).

Jest drożny, ma postać prostej rury podzielonej na ektodermalne jelito przednie, endodermalne jelito środkowe oraz ektodermalne jelito tylne.

Pseudocel nie jest ograniczony własnym nabłonkiem celomatycznym (celotelem/otrzewną) i nie posiada kanałów ani otworów łączących go bezpośrednio ze środowiskiem zewnętrznym.

Do liliowców (Crinoidea) oraz innych szkarłupni.

Produkują lepkie wydzieliny umożliwiające mocne przyczepienie się samca do ciała samicy podczas kopulacji.

Polega na odrzucaniu i degeneracji części materiału genetycznego (DNA) w blastomerach linii somatycznej, podczas gdy linia generatywna (płciowa) zachowuje pełny genom.

Wydziela śluz spajający osobniki podczas kopulacji oraz wytwarza białkową mufkę (kokon), do której składane są jaja i plemniki.

Polega na powtarzalności jednakowo budowanych segmentów (metamerów) wzdłuż całej długiej osi ciała (wyłączając akron i pygidium).

Z przedgłowia (prostomium), gębowego metastomium oraz peristomium (powstałego z włączenia 1–2 przednich segmentów tułowia).

Są to zwielokrotnione narządy wydalnicze występujące w liczbie od kilkudziesięciu do kilkuset drobnych metanefrydiów przypadających na jeden segment.

Należy do rzędu Aphroditida, ma owalne, spłaszczone ciało pokryte gęstą okrywą ze szczecin mieniących się barwami opalizującymi i żyje przydennie w mule.

Larwa filariopodobna posiada długą, prostą, rurowatą gardziel niezróżnicowaną na pododcinki i zwężenia.

Jest to obszerna przestrzeń pomiędzy mięśniami ściany ciała a endodermalnym jelitem, odpowiadająca blastocelowi (pierwotnej jamie ciała), pozbawiona własnych ścian nabłonkowych.

Parzyste czułki (tentakule), głaszczki (palpy), oczy oraz narządy nuchalne (węchowe).

Dwa podłużne pnie nerwowe i ich zwoje segmentalne przybliżają się do siebie w linii środkowej brzucha i zlewają w pojedynczy lub parzysty łańcuch nerwowy.

W gonadzie hologonicznej komórki rozrodcze powstają na całej jej powierzchni, natomiast w telogonicznej powstawanie gamet ograniczone jest tylko do strefy początkowej (szczytowej).

Ma kształt litery H i składa się z dwóch bocznych kanałów wewnątrzkomórkowych połączonych poprzecznym przewodem, otwierającym się brzusznym otworem wydalniczym.

Skurcz mięśni okrężnych zwęża i wydłuża segmenty, a skurcz mięśni podłużnych skraca je i pogrubia, przy naprzemiennym blokowaniu się szczecinkami o podłoże.

Jest to jama ciała całkowicie wyścielona własnym nabłonkiem pochodzenia mezodermalnego — celotelem (otrzewną), zawierająca płyn celomatyczny.