1Węgiel to pierwiastek chemiczny z jakiej grupy układu okresowego?
z grupy 14 (węglowce)
2Jaka jest konfiguracja elektronowa atomu węgla?
6C: [He] 2s² 2p²
3W jakich minerałach występuje węgiel?
węglany, takie jak kalcyt, dolomit, magnezyt i syderyt
4Jakie stopnie utlenienia przyjmuje węgiel w związkach?
II i IV w związkach nieorganicznych, od -IV do IV w związkach organicznych
5Gdzie występuje węgiel w organizmach?
we wszystkich organizmach, stanowi podstawę życia
6Jaka jest zawartość węgla w organizmach ludzkich?
około 23% masy ciała
7Co powstaje z przeobrażenia szczątków roślinnych w okresie karbonu?
węgiel kopalny, w tym węgiel kamienny, brunatny, torf
8W jakich formach węgiel występuje w węglach kopalnych?
szungit, antracyt, węgiel kamienny, brunatny, torf
9Jakie właściwości ma węgiel aktywny?
silne właściwości adsorpcyjne, pochłania substancje szkodliwe
10Co to jest adsorpcja?
wiązanie substancji z roztworu na powierzchni stałej substancji, np. węgla aktywnego
11W jakiej postaci sprzedawany jest węgiel aktywny?
w postaci tabletek lub kapsułek
12Co to jest węgiel drzewny?
produkt termicznego, beztlenowego rozkładu drewna
13Jaki jest wzór sumaryczny kalcytu?
CaCO₃
14Jaki jest wzór sumaryczny dolomitu?
CaMg(CO₃)₂
15Jaki jest wzór sumaryczny magnezytu?
MgCO₃
16Jaki jest wzór sumaryczny syderytu?
FeCO₃
17Czym charakteryzuje się diament?
Atomy węgla w diamencie są połączone silnymi wiązaniami kowalencyjnymi, co czyni go najtwardszymi substancjami na Ziemi.
18Jakie właściwości fizyczne ma diament?
Substancja stała, krucha, zwykle bezbarwne kryształy, nierozpuszczalny w wodzie, nie przewodzi prądu elektrycznego, dobrze przewodzi ciepło.
19Czym charakteryzuje się grafit?
Jego sieć krystaliczna składa się z warstw połączonych oddziaływaniami van der Waalsa, co sprawia, że jest ścieralny i kupliwy.
20Jakie właściwości fizyczne ma grafit?
Substancja stała, ścieralna, tłusta w dotyku, ciemnoszare płytki, nierozpuszczalny w wodzie, dobrze przewodzi prąd elektryczny i ciepło.
21Co to jest grafen?
Grafen to pojedyncza warstwa atomów węgla ułożonych w strukturę przypominającą plaster miodu.
22Jakie właściwości fizyczne ma grafen?
Substancja stała, wytrzymała mechanicznie, bezwonna, przezroczysta, nierozpuszczalna w wodzie, dobrze przewodzi prąd elektryczny i ciepło.
23Czym są fulereny?
Fulereny to cząsteczki węgla, gdzie atomy węgla tworzą jedną warstwę, np. kształtując piłkę.
24Jakie właściwości fizyczne mają fulereny?
Substancje stałe o metalicznym połysku, kryształy o barwie od żółtej do czerwonobrązowej, nierozpuszczalne w wodzie, rozpuszczają się w rozpuszczalnikach organicznych, mają właściwości nadprzewodzące i półprzewodnikowe.
25Jakie właściwości chemiczne mają fulereny?
Bezwonne, pod wpływem światła ulegają rozkładowi, reagują z litowcami, ulegają reakcjom spalania.
26Jakie są podstawowe informacje o hybrydyzacji w czterech odmianach alotropowych węgla?
Hybrydyzacja węgla w diamencie jest sp³, w graficie i grafenie sp², a w fulerenach również sp².
27Jaka jest długość wiązania C-C w diamencie?
Długość wiązania C-C w diamencie wynosi 0,154 nm.
28Jaka jest długość wiązania C-C w graficie?
Długość wiązania C-C w graficie wynosi 0,142 nm.
29Jaka jest długość wiązania C-C w grafenie?
Długość wiązania C-C w grafenie wynosi 0,142 nm.
30Jakie kąty między wiązaniami mają atomy węgla w diamencie?
Kąty między wiązaniami C-C w diamencie wynoszą 109,5°.
31Jakie kąty między wiązaniami mają atomy węgla w grafenie i graficie?
Kąty między wiązaniami C-C w grafenie i graficie wynoszą 120°.
32Czym charakteryzują się nanorurki węglowe?
Nanorurki węglowe to jednoatomowe warstwy grafenu zwinięte w walec, mają średnicę od 1 do 1,5 nm, są trwałe, wytrzymałe na rozciąganie, przewodzą prąd elektryczny i ciepło.
33Czym jest karbin?
Karbin to odmiana alotropowa węgla, zbudowana z atomów węgla z hybrydyzacją sp, tworząca długie łańcuchy zawierające wiązania podwójne i naprzemiennie pojedyncze oraz potrójne.
34Jakie właściwości ma karbin?
Karbin jest twardszy od diamentu i bardziej wytrzymały na rozciąganie niż grafen.
35Czym jest cyklokarbon?
Cyklokarbon (cyklooktadekawęgiel) to cząsteczka węgla tworząca pierścień z 18 atomów węgla, połączonych naprzemiennie wiązaniami pojedynczymi i potrójnymi.
36Czym jest alotropia?
Alotropia to zjawisko, w którym pierwiastek chemiczny występuje w różnych formach, zwanych odmianami alotropowymi.
37Jakie pierwiastki chemiczne występują w odmianach alotropowych?
Odmiany alotropowe występują także u innych pierwiastków chemicznych, np. fosforu, siarki i tlenu.
38Jakie odmiany alotropowe fosforu są najczęściej spotykane?
Najczęściej spotyka się fosfor biały, czerwony i czarny.
39Jakie są właściwości fosforu białego?
Fosfor biały to biała, miękka substancja stała, łatwopalna, bardzo aktywna chemicznie i toksyczna, rozpuszczalna w rozpuszczalnikach organicznych.
40Jakie właściwości ma fosfor czerwony?
Fosfor czerwony to ciemnoczerwony proszek, mniej aktywny chemicznie i nietoksyczny, nie rozpuszcza się w rozpuszczalnikach.
41W jakich zastosowaniach wykorzystuje się fulereny?
Fulereny są wykorzystywane w medycynie do projektowania leków, m.in. w leczeniu AIDS i nowotworów, oraz w przemyśle metalurgicznym do zwiększania twardości aluminium.
42Jakie zastosowania ma grafit?
Grafit jest używany do produkcji ołówków, prętów reaktorów jądrowych i szczotek do silników elektrycznych.
43Jakie zastosowanie ma diament?
Diamenty są wykorzystywane w jubilerstwie do produkcji biżuterii, a także w narzędziach tnących i sprzęcie elektronicznym.
44Czym jest datowanie radiowęglowe?
Datowanie radiowęglowe polega na porównaniu ilości promieniotwórczego izotopu węgla 14C do izotopów 12C i 13C, aby ustalić wiek materiałów pochodzenia naturalnego, takich jak organizmy.
45Jakie jest zastosowanie datowania radiowęglowego?
Datowanie radiowęglowe stosuje się do określania wieku znalezisk archeologicznych, które nie są starsze niż około 50 tys. lat.
46Jak wykrywa się węgiel?
Spalanie próbki: C + O2 -> CO2. Woda wapienna mętnieje w obecności CO2.
47Jak wykrywa się azot?
Wydziela się gaz o charakterystycznym zapachu amoniaku (NH3).
48Jak wykrywa się siarkę?
Strąca się czarny osad PbS.
49Jak wykrywa się tlen?
Analiza ilościowa: jeśli suma wyników oznaczenia C, H, N i innych pierwiastków nie wynosi 100%, różnica wskazuje na obecność tlenu.
50Na czym polega rozdzielanie i oczyszczanie związków chemicznych?
Wykorzystuje różnice we właściwościach takich jak rozpuszczalność, temperatura wrzenia i oddziaływanie z innymi substancjami.
51Jaka właściwość jest wykorzystywana w krystalizacji?
Różnice w rozpuszczalności związku chemicznego i jego zanieczyszczeń.
52Jaka właściwość jest wykorzystywana w sublimacjiesublimacji?
Zdolność do sublimacji oczyszczanej substancji.
53Jaka właściwość jest wykorzystywana w ekstrakcji?
Różna rozpuszczalność związku chemicznego w dwóch niemieszających się cieczach.
54Jaka właściwość jest wykorzystywana w chromatografii?
Różnice w szybkości przemieszczania się poszczególnych składników podczas przepływu ich roztworu przez fazę nieruchomą.
55Jaka właściwość jest wykorzystywana w destylacji?
Różnice w temperaturach wrzenia poszczególnych składników mieszaniny.