1Tiệt trùng là gì?
Quá trình tiêu diệt tất cả vi sinh vật, kể cả nha bào, bất hoạt virus hoặc tách bỏ hoàn toàn vi sinh vật khỏi vật cần tiệt trùng.
2Nguyên lý của tiệt trùng bằng khí nóng khô (sấy khô) là gì?
Dùng nhiệt độ cao 170-180 °C trong 1 giờ để oxy hóa các thành phần tế bào của vi sinh vật, kể cả nha bào.
3Khi tiệt trùng bằng khí nóng khô (sấy khô) cần lưu ý điều gì về an toàn?
Cần theo dõi để phòng sự cố cháy.
4Phương pháp tiệt trùng bằng khí nóng khô được ứng dụng cho những vật dụng nào?
Các vật dụng chịu nhiệt như kim loại, đồ gốm, thủy tinh.
5Những vật liệu nào cần tránh tiệt trùng bằng khí nóng khô?
Các vật dễ cháy như cao su, chất dẻo.
6Nguyên lý tiệt trùng bằng hơi nước áp suất cao (nồi hấp, autoclave) là gì?
Dùng hơi nước bão hòa ở nhiệt độ trên 100 °C để tiêu diệt vi sinh vật, kể cả nha bào.
7Thông số thời gian và áp suất khi tiệt trùng bằng nồi hấp (autoclave) ở 120 °C là bao nhiêu?
Áp suất 1 at trong 30 phút.
8Thông số thời gian khi tiệt trùng bằng nồi hấp (autoclave) ở 134 °C là bao nhiêu?
Trong 15 phút.
9Hơi nước áp suất cao (autoclave) được ứng dụng để tiệt trùng những vật dụng nào?
Dụng cụ kim loại, đồ vải, cao su, chất dẻo và dung dịch.
10Nguyên lý tiệt trùng của tia gamma là gì?
Dùng bức xạ ion hóa năng lượng cao để tiêu diệt vi sinh vật.
11Tia gamma được ứng dụng để tiệt trùng những vật tư y tế nào?
Chỉ catgut, catheter, mảnh ghép y học, dụng cụ y tế và bông băng đóng sẵn trong túi.
12Các tác nhân hóa chất/khí ở nhiệt độ thấp nào thường dùng trong tiệt trùng lạnh?
Ethylen oxide, formaldehyd (0,5-5%) và plasma.
13Nguyên lý chung của phương pháp tiệt trùng lạnh là gì?
Làm biến tính protein, phá vỡ màng/vách tế bào và làm mất hoạt tính của các gốc -SH tự do.
14Trong tiệt trùng lạnh, aldehyde làm bất hoạt tế bào bằng cơ chế đặc hiệu nào?
Tạo liên kết chéo giữa protein và nucleic acid.
15Phương pháp tiệt trùng lạnh được ứng dụng cho các dụng cụ nào?
Dụng cụ y tế phức tạp, nhạy nhiệt như ống nội soi, dây máy thở và thấu kính.
16Phương pháp tiệt trùng lạnh (ethylen oxide, formaldehyd, plasma) không được dùng cho mục đích nào?
Không dùng để khử trùng chất thải.
17Nguyên lý của màng lọc HEPA trong phương pháp lọc vô trùng là gì?
Dùng màng lọc có lỗ rất nhỏ ($< 0,22\ \mu\text{m}$) để ngăn và tách vi sinh vật khỏi chất khí hoặc chất lỏng.
18Nguyên lý giữ lại vi sinh vật của phương pháp lọc sâu là gì?
Dòng chảy đi qua lớp vật liệu sợi hoặc hạt, giữ vi sinh vật lại nhờ hiệu lực vật lý gắn vào cấu tạo màng.
19Vật liệu nào thường dùng trong lọc sâu để lọc không khí và hiệu suất của nó là bao nhiêu?
Dùng sợi thủy tinh, giữ được 99,95% các vật lớn hơn $0,5\ \mu\text{m}$.
20Vật liệu nào thường dùng trong lọc sâu để lọc chất lỏng?
Cây nến gốm.
21Phương pháp lọc vô trùng được ứng dụng để tiệt trùng những gì?
Không khí, nước uống và các dung dịch nhạy nhiệt như huyết thanh, vắc xin.
22Quy trình thực hiện phương pháp tiệt trùng Tyndall như thế nào?
Đun cách thủy ở nhiệt độ dưới 100 °C trong 15-20 phút, lặp lại 3 lần cách nhau 12-24 giờ.
23Mục đích của việc lặp lại 3 lần cách nhau 12-24 giờ trong phương pháp Tyndall là gì?
Kích thích nha bào nảy mầm thành tế bào sinh dưỡng để tiêu diệt ở các lần đun tiếp theo.
24Phương pháp Tyndall được ứng dụng để tiệt trùng những đối tượng nào?
Môi trường nuôi cấy chứa glucid hoặc các chất bị hỏng ở 100 °C như dung dịch có albumin.
25Dung dịch chứa albumin bị đông và biến chất ở những mức nhiệt độ nào?
Đông ở 70 °C và biến chất ở 100 °C.
26Khử trùng là gì?
Quá trình làm cho vật không còn khả năng gây nhiễm trùng bằng cách chỉ tiêu diệt mầm bệnh, không tiêu diệt tất cả vi sinh vật.
27Yêu cầu bắt buộc đối với mầm bệnh trong quá trình khử trùng là gì?
Phải bất hoạt mầm bệnh một cách không hồi phục.
28Khi lựa chọn biện pháp khử trùng cần lưu ý xác định yếu tố mục tiêu nào?
Xác định đích tác động là tế bào sinh dưỡng, nha bào hay virus.
29Nguyên lý khử trùng bằng hơi nước nóng là gì?
Dùng hơi nước ở 80-100 °C để tiêu diệt tế bào vi khuẩn sinh trưởng tự do trong vài phút.
30Biện pháp khử trùng bằng hơi nước nóng được ứng dụng trong những việc gì?
Khử trùng quần áo, chăn màn, đồ dùng của người bệnh và thanh trùng sữa theo phương pháp Pasteur.
31Thông số nhiệt độ và thời gian thanh trùng sữa theo phương pháp Pasteur là bao nhiêu?
72 °C trong 15 giây hoặc 62 °C trong 30 phút.
32Tia cực tím (UV) có dải bước sóng bao nhiêu và bước sóng nào diệt khuẩn hiệu quả nhất?
Bước sóng từ 13,6-400 nm, hiệu quả nhất ở 257 nm.
33Nguyên lý tiêu diệt vi sinh vật của tia cực tím (UV) là gì?
Làm biến đổi cấu trúc axit nucleic, gây đột biến và làm chết tế bào sinh dưỡng.
34Tia cực tím (UV) không tiêu diệt được những dạng vi sinh vật nào?
Không diệt được nha bào và bào tử nấm.
35Tia cực tím (UV) được ứng dụng để khử trùng những đâu?
Khử trùng không khí, nước sạch, bề mặt buồng bệnh, dụng cụ và quần áo.
36Các loại cồn và nồng độ nào thường được dùng để sát khuẩn?
Ethanol 80% và isopropanol 70%.
37Cơ chế sát khuẩn của cồn là gì?
Làm biến tính protein và phá hủy màng tế bào, dẫn đến chết tế bào sinh dưỡng.
38Cồn không có tác dụng tiêu diệt những tác nhân vi sinh nào?
Không diệt được nha bào và virus.
39Cồn được ứng dụng để sát khuẩn những bộ phận và vật dụng nào?
Sát khuẩn da, niêm mạc, bàn tay phẫu thuật và vệ sinh bề mặt dụng cụ.
40Nguyên lý tác dụng của nhóm aldehyde (formaldehyd, glutaraldehyd) trong khử trùng là gì?
Tạo liên kết chéo với protein, ARN và ADN làm bất hoạt tế bào (nồng độ cao, kéo dài có thể tiệt trùng).
41Nhóm aldehyde được ứng dụng để khử trùng những đối tượng nào?
Khử trùng bề mặt sàn nhà, đồ dùng, dụng cụ, không khí và thiết bị lớn.
42Phenol và dẫn xuất thường dùng ở nồng độ nào và có nguyên lý sát khuẩn là gì?
Nồng độ 0,5-4%, giúp phá hủy màng sinh chất, bất hoạt enzyme và biến tính protein.
43Nhờ tính bền vững, phenol được dùng làm chuẩn để đánh giá đại lượng nào?
Đánh giá tác dụng sát khuẩn của hóa chất khác qua chỉ số phenol, ngoài ra còn khử trùng bề mặt và dụng cụ.
44Nguyên lý khử trùng của nhóm halogen (clo, chloramin, iốt/iodophor) là gì?
Oxy hóa và halogen hóa chất hữu cơ, phá hủy màng tế bào và bất hoạt enzyme.
45Clo được ứng dụng để khử khuẩn nước ăn uống ở nồng độ bao nhiêu?
Nồng độ 0,1-0,3 mg/L (ngoài ra còn dùng cho nước bể bơi).
46Chloramin và clorua vôi được ứng dụng để khử trùng những gì?
Tẩy uế hố xí, khử trùng chất thải, chất nôn, đồ vải và dụng cụ thô.
47Iốt và iodophor được ứng dụng chủ yếu trong trường hợp nào?
Sát trùng da và niêm mạc trước phẫu thuật.
48Nguyên lý và ứng dụng của các chất oxy hóa như $\text{H}_{2}\text{O}_{2}$ và $\text{KMnO}_{4}$ là gì?
Oxy hóa mạnh các chất hữu cơ để diệt hoặc ức chế vi khuẩn; dùng khử trùng bề mặt, da và niêm mạc.
49Nguyên lý và ứng dụng của axit và bazơ trong khử trùng là gì?
Phân ly thành ion $\text{H}^{+}$ và $\text{OH}^{-}$ gây phá hủy tế bào; ứng dụng để khử trùng dụng cụ.
50Muối kim loại nặng (Hg, Ag, Cu, Zn) ức chế hoặc tiêu diệt tế bào bằng nguyên lý nào?
Phản ứng với gốc -SH của protein.
51Muối kim loại nặng có những ứng dụng chính nào trong y tế?
Khử trùng da, niêm mạc, rửa vết thương và bảo quản sinh phẩm như vắc xin, kháng huyết thanh.
52Việc sử dụng các chế phẩm bạc lâu ngày có thể gây ra tác dụng phụ gì?
Gây chứng nhiễm bạc (argyrism).
53Dung dịch bạc nitrate 1% được ứng dụng để làm gì?
Nhỏ mắt trẻ sơ sinh để phòng và chống viêm mắt do lậu.
54Cơ chế kìm khuẩn và ứng dụng chính của bạc sulfadiazin 1% là gì?
Ức chế tổng hợp folic acid, dùng làm kem bôi chữa bỏng hàng đầu.
55Kem bôi bạc sulfadiazin 1% mang lại những lợi ích gì cho vết bỏng?
Giải phóng từ từ bạc và sulfadiazin giúp liền vết thương nhanh hơn, giảm đau và diệt khuẩn.
56Nhược điểm khi bôi bạc sulfadiazin 1% dài ngày là gì?
Gây chậm liền vết thương và giảm bạch cầu, nên chỉ bôi thời gian đầu rồi đổi thuốc.
57Đặc điểm và lưu ý bảo quản của các chế phẩm bạc keo (collargol, protargol, argyrol 1%) là gì?
Kìm khuẩn tốt, ít gây tổn thương mô, nhưng bị hủy bởi ánh sáng nên cần tránh ánh sáng.
58Đặc điểm cấu trúc nào giúp nano bạc nâng cao hiệu quả sát khuẩn?
Các hạt bạc có kích thước rất nhỏ giúp tăng diện tích tiếp xúc.
59Sáu yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả khử trùng/sát khuẩn là gì?
Nồng độ hóa chất, thời gian tác dụng, nhiệt độ, mật độ và khả năng đề kháng của vi sinh vật, cùng môi trường xung quanh.
60Khả năng đề kháng với chất sát khuẩn của virus có vỏ lipid và nha bào có đặc điểm gì?
Virus có vỏ lipid dễ bị tiêu diệt hơn virus không vỏ; nha bào đề kháng cao hơn dạng sinh dưỡng.
61Các chất hữu cơ như máu, mủ, đờm trong môi trường ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả sát khuẩn?
Làm giảm hoặc cản trở tác dụng sát khuẩn của hóa chất.
62Trong kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện, chất thải y tế nhiễm khuẩn được xử lý như thế nào trước khi thải ra môi trường?
Dùng hóa chất khử trùng như clo, chloramin hoặc hấp ở nhiệt độ cao.
63Quy trình xử lý dụng cụ bẩn dính máu hoặc dịch sinh học từ người bệnh gồm các bước nào?
Thu gom, phân loại, ngâm rửa và khử trùng ngay.
64Biện pháp đơn giản và quan trọng nhất để cắt đứt chuỗi lây nhiễm chéo trong bệnh viện là gì?
Vệ sinh và sát khuẩn bàn tay bằng dung dịch sát khuẩn cồn hoặc xà phòng.
65Không khí tại phòng mổ và phòng cách ly trong bệnh viện được làm sạch bằng những phương pháp nào?
Chiếu tia cực tím (UV) hoặc dùng hệ thống lọc vô trùng (HEPA).
66Làm thế nào để kiểm định định kỳ hiệu quả tiệt trùng và khử trùng trong bệnh viện?
Sử dụng các chỉ điểm hóa học và sinh học.